Tanzimat beyitleri
Tanzimat dönemi, yeni fikirlerle klasik biçimin karşılaştığı bir geçiş çağını temsil eder. Aşağıda bu döneme ait kamu malı beyitleri okuyabilirsiniz. Her satır kaynağına sadık kalınarak aktarılmıştır.
Bir cümle yaz, Osmanlı Türkçesine çevirelim.
Dediler halk-ı cihân fevtine onun târîh
Nâil-i cennet ola Nâilî-i nâdire fen
Muallim Nâci · Tanzimat
Bir bezm idi ol bezm-i safâ kim yoğ-idi hîç
Uşşâka temâşâ-yı cemâle bu bahâne
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Feyyâz olalı aşkıma rindân-ı harâbât
Oldum hele sad şükr sühan-dân-ı harâbât
Muallim Nâci · Tanzimat
Meded-res ol meded ey dest-gîr-i cümle ibâd
Koma hadîd-i maâsîde ki ola dil ma‘bûd
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Yâd-ı la‘liyle eğer içsem olur tenbakû
Nargil şîşe-i mey sünbül-i müşgîn lûle
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Gedâ zaîf ise de gâfil olma âhından
Sakın vücûd-ı hakîr-i şerâre aldanma
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Basît esfel-i hâke fütâde olmaz idi
Cihânda sâye-i ma‘dûmun olsa ger mevcûd
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Olur bidâyet-i sıfır intihâ-yı her asfâr
İ‘dâd-ı fazl u kemâlâtın edemez ma‘dûd
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Her kârda âkıl gözetir semt-i sühûlet
Engüşt-i hıred ukde-i düşvâra yapışmaz
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Ale’l-husûs ki ilhâm-ı vâridât-ı nuût
Derûne aşk ile oldu şeref-pezîr-i vürûd
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Kûşe-i ebrûda ancak gamze-i dil-ber değil
Kanda fitne varısa dürûd-gede oldu der-kemîn
Ziyâ Paşa · Tanzimat
Rüsûm-ı fitne-i nâ-pây-dâra aldanma
Nihâl-i sûrdaki berg ü bâra aldanma
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Etmez kenâr-ı matlabe gevher-nisâr mevc
Tâ olmayınca zillet ile hâk-sâr mevc
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Ne aşk nâtıka-pîrâ-yı rûy-ı rûh-ı insânî
Ne aşk sırr-ı heyûlâ-yı âdem-i mescûd
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Ne aşk neşve-i evvel zuhûr-ı Rûz-ı Elest
Ne aşk mebde’-i hilkat miâd-ı sırr-ı vücûd
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Hâzır ol bezm-i mükâfâta eyâ mest-i gurûr
Rahne-i seng-i siyeh penbe-i mînâdandır
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Müstehlik olup fakr u fenâ bahrine düştüm
Ne kayd-ı diğer kaldı ne hôd fikr-i ser oldu
Nâmık Kemal · Tanzimat
Şefaâtinle bekâm et bu abd-i âsîyi
Be-hakk-ı Âl-i Abâ mefhar-i abâ-yı vücûd
Nâmık Kemal · Tanzimat
Âşnâ-yı bahr-i endûhuz bize sâgar sunun
Bâdelerle nûş-ı câm eden perînin yâdına
Direktör Âli Bey · Tanzimat
Aşka düştüm cân u dil müft-i cüvânân oldu hep
Sabr u tâkat masraf-ı çâk-ı girîbân oldu hep
Ziyâ Paşa · Tanzimat
Sûrette gedâyân-ı nemed-pûş-ı melâmet
Ma‘nâda selâtîn-i melek havl ü haşemdir
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Ne mümkün pey-rev olmak Nâbî-i üstâda ey Sâmî
Sevâd-ı nâ-becâdır meşk-i şi‘ri kilk-i etfâlin
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Kuhlü’l-basarız sâye gibi dîde-i mihre
Hâk-i kadem-i ehl-i melâmette ki pestiz
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Olur geh ma'reke perdâz geh emn ü amân üzre
Meğer oynar mı cân-bâz-ı felek bir rîsmân üzre
Abdülhak Hâmid Tarhan · Tanzimat
Güm-kerde sürâğ-ı reh-i hayrânî-i aşkız
Hızr ile o vâdîde ki biz dest-be-destiz
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Tamâm lerziş ü ser-tâ-kadem temevvüc-i nâz
Hıram nâzik ü pâ nâzik ü beden nâzik
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Sâf-dil tîre-nihâdâna olur feyz-resân
Güher-efşânî-i sâhil kef-i deryâdandır
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Ağyâr nihân yâr nihân dil dahi nâ-bûd
Ne resm nümâyân idi ne nâm ü nişâne
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Sûfî gibi zannetme bizi sübha-be-destiz
Biz dâne-şümâr-ı güher-i ahd-i elestiz
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Revzen-i hâneyi sermâda güşâd etmektir
Serd-i bezm-i edeb hande-i bî-câdandır
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Güm-kerde sürâğ-ı reh-i hayrânî-i aşkız
Hızr ile o vâdîde ki biz dest-be-destiz
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Ne aşk bâis-i hestî-i âferîde-i gayb
Ne aşk illeti îcâd-ı âlem-i meşhûd
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
İzzet Paşa da hôş-edâdır
Vardır galatı velîk nâdir
Ziyâ Paşa · Tanzimat
Muhassal yok bir eğlence firâkında dil-i zâre
Meğer kilk-i hayâli nükte-senc ü nükte-perdâzı
Ziyâ Paşa · Tanzimat
Olur bidâyet-i sıfır intihâ-yı her asfâr
İ‘dâd-ı fazl u kemâlâtın edemez ma‘dûd
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Ruhunda hâl görüp tavk-ı âhım oldu bülend
Gedâ-yı dil ne aceb yıldıza atarsa kemend
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Kemîne katre-i âb-ı şefâati eyler
Şivâz-ı nâr-ı cahîmi füsürde tâb-ı humûd
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Meded-res ol meded ey dest-gîr-i cümle ibâd
Koma hadîd-i meâsîde ki ola dil ma‘bûd
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Ne mümkün pey-rev olmak Nâbî-i üstâda ey Sâmî
Sevâd-ı nâ-becâdır meşk-i şi‘ri kilk-i etfâlin
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Bütün sa‘y ü talebten maksad-ı ehl-i niyâz Esrâr
Hemân hüsn-i tecellî-i cenâb-ı Pîr içindir hep
Ziyâ Paşa · Tanzimat
Hemîşe hâmemi ratbü’l-lisân-ı na‘t eyle
Zülâl-i feyz-i amîmimle ey Hudâ-yı Vedûd
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Rûşen-dilân birbirine feyz-bahş olur
Ki âyîneyi buldu ülfet-i sîm-âbdan fürûğ
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Çaldım taşa ben şîşe-i nâmûs ile nengi
Mutrib kerem et sen dahı çal ber-bat-ı çengi
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Ne aşktır bu ki ser-mâye-i hakîkattir
Bununla fehmolunur remz-i gâmız-ı maksûd
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Sûfî gibi zannetme bizi sübha-be-destiz
Biz dâne-şümâr-ı güher-i ahd-i elestiz
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Ne kâr-ı müşkili düşse umûr-ı dîn ü devlette
Düşe makbûlü şahinşâh-ı âlem sa‘y-i meşkûru
Muallim Nâci · Tanzimat
Niyâz-ı aşk âşıkından füzûn
Revân-ı pâk-i resûle ola selâm u dürûd
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Dil-teng-i cevre şehd-i mükâfât eder zuhûr
Tûtî kafes-nişîn iken eyler şeker zuhûr
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Bir olur efser-i şâhî ile keşkûl-i gedâ
Ser-nigûn olsa eğer sûret-i iklîl gibi
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Ne aşk mıskal-ı âyîne-i dil-i âşık
Ne aşk mâhî-i jeng-i hevâ-yi nefs-i anûd
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Revzen-i hâneyi sermâda güşâd etmektir
Serd-i bezm-i edeb hande-i bî-câdandır
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Niyâz-ı aşk âşıkından füzûn
Revân-ı pâk-i Resûl’e ola selâm u dürûd
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Ne aşk neşve-i evvel zuhûr-ı Rûz-ı Elest
Ne aşk mebde’-i hilkat mîâd-ı sırr-ı vücûd
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Zâhidin gönlünde Cennet, âşıkın Dîdâr-ı Yâr
Lâ-cerem her kişinin başında bir sevdâsı var
Nâmık Kemal · Tanzimat
Meded-res ol meded ey dest-gîr-i cümle ibâd
Koma hadîd-i maâsîde ki ola dil ma‘bûd
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Her kim eylerse tahammül sademât-ı dehre
Bulur elbette tarîkında Hudâ’dan behre
Ziyâ Paşa · Tanzimat
Süvâr oldukça tasvîrinde âcizdir musavverler
Ne denlü dikkat eylerse eğer Behzâd eğer Mânî
Muallim Nâci · Tanzimat
Niyâz-ı aşk âşıkından füzûn
Revân-ı pâk-i resûle ola selâm u dürûd
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Her kârda âkıl gözetir semt-i sühûlet
Engüşt-i hıred ukde-i düşvâra yapışmaz
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Çün kâr-ı nihânî-i meşiyyet ola ma‘lûm
Çekme gam-ı imrûz eyle endîşe-i ferdâ
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Kuhlü’l-basarız sâye gibi dîde-i mihre
Hâk-i kadem-i ehl-i melâmette ki pestiz
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Tâb-ı ruhun oldukça füzûn şu‘le-i meyden
Bir lem‘ası dünyâyı yakar berk-ı belâsın
Muallim Nâci · Tanzimat
Bir cümle yaz, Osmanlı Türkçesine çevirelim.