Bâkî beyitleri
Bâkî, 16. yüzyıl İstanbul'unda yetişti ve daha hayattayken "şairler sultanı" diye anıldı. Gazellerindeki ahenk ve Kanuni için yazdığı mersiye, adını klasik şiirin zirvelerine taşıdı. 1600'de İstanbul'da vefat etti. Aşağıda ona ait kamu malı beyitlerin 362 tanesini bir araya getirdik. Her beyit özgün haliyle, şairine ve dönemine atıfla sunulmuştur.
Bir cümle yaz, Osmanlı Türkçesine çevirelim.
Döşedi yine çemen nat‘-ı zümürrüd-fâmın
Sîm-i hâm olmuş iken ferş-i harîmi gül-zâr
Bâkî · Divan
Ehl-i dil cânlara meyl et şeref ü izzet bul
Nazarın kânlara kıl gevher-i zî-kıymet bul
Bâkî · Divan
Hayâl-i şem‘-i ruhsârın ko yansın hâne-i dilde
Perin ol şem‘a yakıp şevk ile pervâneler dönsün
Bâkî · Divan
Bî-tekellüf yüz sürer her şeb ruh-ı rengîne
Böyle niçin yüz verirsin sevdiğim bâlînine
Bâkî · Divan
Bâkî karîn-i firkatin olmak revâ mıdır
Akrân içinde böyle iken imtiyâzda
Bâkî · Divan
Açıl bâğın gül ü nesrîni ol ruhsârı görsünler
Salın serv ü sanevber şîve-i reftârı görsünler
Bâkî · Divan
Meded Allah meded avn ü inâyet senden
Bu firâk âteşine doymağa tâkat senden
Bâkî · Divan
Yine ferrâş-sıfat destine cârûb almış
Ki ede hidmet hâk-i der-i dâver sünbül
Bâkî · Divan
Devlet-i dâr-ı cihân devr-i zamâm ey Bâki
Pây-dâr olmadığın kıssa-i Dârâ’dan bil
Bâkî · Divan
Su gibi nâr-ı kahrından erir bir demde rûyîn-ten
Dokunsa şu‘le-i şemşîri nerm eyler Nerîmân’ı
Bâkî · Divan
İbrîk-i zerden sâkiyâ la‘l-i müzâbı kıl revân
Altın olur işin hemen kibrîtî-i ahmer kendidir
Bâkî · Divan
Tan mı gam öldürse meydân-ı melâmette beni
Bu neberd-i ışktır anca dil-âverler düşer
Bâkî · Divan
Bâki şafakda mihr-i münvver sanır gören
Aks-i izâr-ı sâkiyi câm-ı şarâbda
Bâkî · Divan
Arsa-i medh ü senânın bulamaz pâyânın
Peyk-i endîşe eğer bin yıl olursa pûyân
Bâkî · Divan
Çeşm ü ebrû hâl-i hindû zülf-i câdû bulsa ger
Öykünürdi âftâb ol âfet-i devrânuma
Bâkî · Divan
Pertev-i hüsnüyle rûşen mülk-i âlem Bâkiyâ
Râh-ı ışka mühtedî ol nûr-ı pâk eyler beni
Bâkî · Divan
Andelîbân-ı hôş-elhân-ı gül-istân-ı senâ
Ederler medhin ile hôş nagamât-ı rengîn
Bâkî · Divan
Nazm-ı eşhâsa kıyâs eyleme Bâki şi‘rin
Ola mı her girye-i huşke berâber sünbül
Bâkî · Divan
Derûnun pür-maârif hem-nişînin merd-i ârif kıl
Açılma, ey yüzü gül, şahs-ı nâ-dâna kitâb-âsâ
Bâkî · Divan
Ey sâkinân-ı mey-kede tutman gönülde gam
Bezm-i safâda câm-ı mey-i erguvân tutun
Bâkî · Divan
Arsa-i sîmîn-i subh üstinde dâim gûy-i zer
Tâ ham-i çevgân-ı gerdûn içre ser-gerdân gelir
Bâkî · Divan
Menzil-i âsâyiş-i ukbâya istersen vusûl
Hubb-ı dünyâdan ferâğat gibi olmaz doğru yol
Bâkî · Divan
Sâkiyâ kalmaz imiş çünkü bu sohbet bâkî
Mey-i gül-gûn içelim bâde-i cennet bâkî
Bâkî · Divan
Âşık-ı haste-dilin niteki fânûs-ı hayâl
Nâr-ı ışkınla yanupdur ciğeri döne döne
Bâkî · Divan
Biz tâlib-i teveccüh-i ikbâl-i rûzigâr
Gül-berg-i bâğ-ı ömr ise berbâd olup gider
Bâkî · Divan
Gülün pîrâhen-i Yûsuf gibi dâmânı çâk olmuş
Nesîm-i perde-dâr kıldı meğer mekr-i Zelîhâ’yı
Bâkî · Divan
Yakan âb üzre âteş sanmanuz keştî-i sahbâyı
Şu‘â‘-i tîğ-ı kahrından tutuştu Şeh Süleymân’ın
Bâkî · Divan
Vücûd-ı şerîfiyle dünyâ müşerref
Zamîr-i münîriyle âlem münevver
Bâkî · Divan
Kelâm-ı Hakk’ı işitse hücûm eder cühelâ
Nişân-ı seng-i münâfık olursa tan mı Bilâl
Bâkî · Divan
Bâğ-ı senâ vü gül-şen-i medhinde mürg-i dil
Bu nazm-ı ruh-bahşî okur su gibi revân
Bâkî · Divan
Ne ola gelse dil-i mecrûha derd-i dil-rübâdan haz
Eder hasta ne denlü nâ-ümîd olsa devâdan haz
Bâkî · Divan
Gam çeken mâl ü metâ‘-ı dehr-i bî-bünyâd için
Neydügün bilse meâl-i hâl-i dünyâ kâşkî
Bâkî · Divan
Rûh-bahş oldu Mesîhâ-sıfat enfâs-ı bahâr
Açtılar dîdelerin hâb-ı ademden ezhâr
Bâkî · Divan
Âkıl oldur gelmeye dünyâ metâından gurûr
Müddet-i devr-i felek bir demdir âdem bir nefes
Bâkî · Divan
Kıldı âfâkı münevver tal‘at-ı rahşân-ı îd
Halka dibâlar giyirdi mâh-ı nûr-efşân-ı îd
Bâkî · Divan
Belâ girdâbına salsın adûnu nâ-bedîd edesin
Fenâ deryâsına gark eyleyen Fir‘avn u Hâmân’ı
Bâkî · Divan
Cem komadı elinden içti müdâm câmı
Aks-i lebin görelden câm-ı cihân-nümâda
Bâkî · Divan
Âlâyiş-i dünyâdan el çekmeğe niyyet var
Yakında adem derler bir şehre azîmet var
Bâkî · Divan
Dili dürr-i maârifte gehî bezl-i avârifte
Dem-â-dem eyler isbât-ı fazîlet bahr ü kân üzre
Bâkî · Divan
Derd-i aşkın âşık-ı miskini âhir öldürür
Mestlik pâyâne yetse erişir elbette hâb
Bâkî · Divan
Nâm u nişâne kalmadı fasl-ı bahârdan
Düştü çemende berg-i diraht i‘tibârdan
Bâkî · Divan
Zahm-ı tîr-i müjen ile ger ölem iy kaşı yâ
Üstühânım alalar kavs-ıla zih-gîr edeler
Bâkî · Divan
Ne gam endîşe-i zilletten ey Bâkî bu menzilde
Hidâyet reh-ber-i lûtfun ona kim dest-gîr etti
Bâkî · Divan
Sildi gubâr-ı gussayı dilden nesîm-i subh
Erdi yetişti himmet-i pîrân-ı rûzigâr
Bâkî · Divan
Bâkiyâ şâh-ı cüvân-baht-ı cihân sağ olsun
Gayra minnet komadı himmet-i bî-hem-tâsı
Bâkî · Divan
Bu fenâ gül-şeninin hâr u hasından göçerip
Kurdular bâr-gehin ravza-i Rıdvân üzre
Bâkî · Divan
Âteş-i şu‘le-i şemşîr-i cihân-tâbından
Küfr ü ilhâd kütüb-hânesin etti sûzân
Bâkî · Divan
O kim yazılmış ezel tâk-ı bâr-gâhında
Melâz-ı melce-i erbâb-ı fazl u ehl-i kemâl
Bâkî · Divan
Bâkî acûz-i dehre er olmaz zebûn olan
Merdân-ı râh-ı ışk demezler ona recül
Bâkî · Divan
Yine Fir‘avn-ı şitâ ceyşine Mûsâ-mânend
Eyledi elde asâsın bir ejder sünbül
Bâkî · Divan
Nâ-dân elinden alma eğer erse destine
Şeh-bâz-ı âşiyâne-i devlet yeden-bi-yed
Bâkî · Divan
İnsân odur ki âyîne-veş kalbi sâf ola
Sînende neyler âdem isen kîne-i peleng
Bâkî · Divan
Basît-i hâke bir garrâ bisât-ı nev salıp âzâr
Girihler bağladı bâd-ı sabâ âb-ı revân üzre
Bâkî · Divan
Berg-i ezhârı hevâ şöyle çıkardı feleğe
Pür kevâkib görünür günbed-i çarh-ı devvâr
Bâkî · Divan
Şâh-ı gül neşv ü nümâ bulsa nem lûtfundan
Ola her gonce-i ter bülbül-i şîrîn-güftâr
Bâkî · Divan
Âb ü gil müşg ü gül-âb ola çemen sahnında
Bûy-ı hulkiyle güzâr etse nesîm-i eshâr
Bâkî · Divan
Kimisi bülbül-i nâlân-ı gül-i ârız-ı yâr
Kimi pervâne-i şem‘-i ruh-i cânân ancak
Bâkî · Divan
Andıkça bûy-ı hulkunu derdinle lâle-veş
Olsun derûn-ı nâfe-i müşg-i Tâtâr târ
Bâkî · Divan
Esrârını keşf eyleme tahsîl-i mizâc et
Nûş eyle mey-i nâbı hakîmâne duyurma
Bâkî · Divan
Zîb ü fer vermek için rûy-ı arûs-ı çemene
Yâsemen şâne, sabâ mâşıta, âb âyîne-dâr
Bâkî · Divan
Bâkî nice bir fâhte-veş bâğ-ı belâda
Nâlân olam ol serv-i hırâmânın elinden
Bâkî · Divan
Burc-ı devlettir eli eylese peydâ ne aceb
Hey’et-i mâh-ı nev ü sûret ahter-i hâtem
Bâkî · Divan
Dûdlar çıktı yanıp reşk-i ruhun nârına bâğ
Câ-be-câ sanma çemende görünenler sünbül
Bâkî · Divan
Kafa-dâr oldular şîr ü peleng âhûya sahrâda
Ederler şol kadar şimdi riâyet hakk-ı cîrânı
Bâkî · Divan
Bî-nihayet lûtfuna lâyık edâ mümkin değil
Gerçi ma‘nâ hâtıra bî-hadd ü bî-pâyân gelir
Bâkî · Divan
Belâlardan emîn olsun cihânda
İlâhî izzetin hakkıyçün âmîn
Bâkî · Divan
Her gedâ-tab‘ anlamaz âyîn-i Cem’dir bezm-i mey
Bunda bir şâh-âne tavr u özge âlem var
Bâkî · Divan
Binâ-yı ışka tûfân-ı havâdis kâr-ger olmaz
Esâsın gûyiyâ bennâ-yı kudret kârgîr etti
Bâkî · Divan
Kim çıkar başa ser-i zülf-i girih-gîrinle
Yine ol silsile cevrin dil-i dîvâne çeker
Bâkî · Divan
Ol şeh-süvâr-ı mülk-i saâdet ki rahşine
Cevlân deminde arsa-i âlem gelirdi teng
Bâkî · Divan
Leb-i şîrîni vasfında aceb rengîn gazel düştü
Okun bu şi‘ri tûtî-i şeker-güftâra eğlensin
Bâkî · Divan
Bâkî ölsün yoluna pâdişehim sen sağ ol
Baht pâyende Hudâ yâr u saâdet bâkî
Bâkî · Divan
Çemen etfâlinin uykuların uçurdu yine
Subh-dem gulgule-i fâhte gül-bâng-ı hezâr
Bâkî · Divan
İnsân odur ki âyîne-veş kalbi sâf ola
Sînende neyler âdem isen kîne-i pelenk
Bâkî · Divan
Dil bir içim su istedi çeşme-i la‘l-i yârdan
Âb-ı zülâl-i hançerin gösterip işte mâ’ dedi
Bâkî · Divan
Nisâr-ı Şâh’a lâyık mümkin olsa bir güher bulmak
Kazardım tîşe-i endîşe birle kân-ı imkânı
Bâkî · Divan
Cân la‘lin eyler ârzû yâr içmek ister kanımı
Yâ Rab ne vâdidir bu kim cân teşne cânân teşnedir
Bâkî · Divan
Dokunupdur bâde-i gülgûna çeşm-i rûzgâr
Sâgar üzre sanmanuz peydâ olur yer yer habâb
Bâkî · Divan
Bâkî-i haste-hâtırı inletme dostum
Makbûl olur duâsı sakın mübtelâların
Bâkî · Divan
Zahm-ı sînemden okun pârelerin hep alma
Dursun Allah’ı seversen hele bir pâre meded
Bâkî · Divan
Bâkî şafakda mihr-i münevver sanır gören
Aks-i izâr-ı sâkîyi câm-ı şarâbda
Bâkî · Divan
Berg-i ezhârı hevâ şöyle çıkardı feleğe
Pür kevâkib görünür günbed-i çerh-i devvâr
Bâkî · Divan
Doyulmaz hân-ı ihsâna kanâat gelmez insâna
Kerem gördükçe ey Bâkî gedâlardan recâ artar
Bâkî · Divan
Minnet Hudâ’ya devlet-i dünyâ fenâ bulur
Bâkî kalır sahîfe-i âlemde adımız
Bâkî · Divan
Lerzende görse havfin ile teb tutar sanır
Bağlar şihâb-ı gerden-i gerdûna rîsmân
Bâkî · Divan
Bulsa câm-ı la‘li cân-bahş-i lebinden cür‘a hâk
Hâk içinde mürde-i sad-sâle cisme cân gelir
Bâkî · Divan
Kûyün etrâfına uşşâk dizilmiş gûyâ
Harem-i Kâ‘be’de her cânibe erkân saf saf
Bâkî · Divan
Pür-hayâl-i ruh-ı ma‘şûka iken dîde-i Kays
Neye kim kılsa nazar sûret-i Leylî görünür
Bâkî · Divan
Dilâ câm-ı şarâb-ı aşk-ı yârı öyle nûş et kim
Felekler güm güm ötsün başına hum-hâneler dönsün
Bâkî · Divan
Gül gibi olmak dilersen şâd u hurrem ey gönül
Lâle-veş elden düşürme câmı bir dem ey gönül
Bâkî · Divan
Rûşen oldu açılıp dîde-i Ya‘kûb-ı emel
Demidir menzil-i işret ola beytü’l-ahzân
Bâkî · Divan
Mahrem-i esrâr-ı ma‘nâ hem-zebân-ı hâl yok
Işk sırrın kılmasan Bâkî hüveydâ kâşkî
Bâkî · Divan
Sözün lü’lü’-i lâlâdan zemâne tuttu zî-kıymet
Neden şâh-ı cihân bî-kıymet eyler böyle lâlâyı
Bâkî · Divan
Doldurdu gerçi cûd u sahâ gösterip felek
Ceyb-i cibâl ü dâmen-i sahrâyı sîm ile
Bâkî · Divan
Hudâvendâ sen ol çâbük-süvâr-ı mülk ü devletsin
Ki rahş-ı himmetin evvel kademde aldı meydânı
Bâkî · Divan
Hâris-i memleket ü devlet ü ikbâlin ola
Mâlikü’l-mülk Hudâvend-i cihân azze ve cell
Bâkî · Divan
Lâle-haddler kıldılar gül-geşt-i sahrâ semt semt
Bâğ ü râgı gezdiler edip temâşâ semt semt
Bâkî · Divan
Cem komadı elinde içti müdâm câmı
Aks-i lebin görelden Câm-ı cihân-nümâda
Bâkî · Divan
Leşker-i eşk-i firâvân ile ceng eylemege
Gönderir mevclerin lücce-i ummân saf saf
Bâkî · Divan
Hengâm-ı şeb ki küngüre-i kasr-ı âsümân
Zeyn olmuş idi şu‘lelenip şem‘-i ahterân
Bâkî · Divan
Ârâm-geh-i mürg idi derler ser-i Mecnûn
Meydân-ı mahabbette ne başlar yuvalandı
Bâkî · Divan
Âkıl oldur gelmeye dünyâ metâ‘ından gurûr
Müddet-i devr-i felek bir demdir âdem bir nefes
Bâkî · Divan
Baş eğdi âb-ı tîğına küffâr-ı Engerûs
Şemşîri gevherini pesend eyledi Freng
Bâkî · Divan
Baş eğmez oldu kûşe-i mihrâb-ı tâate
Ebrûlarına secde kılan dil-rübâların
Bâkî · Divan
Câme-i sıhhat Hudâ’dan halka bir hil‘at gibi
Bir libâs-ı fâhir olmaz cisme ol kisvet gibi
Bâkî · Divan
Bî-nihayet lûtfuna lâyık edâ mümkin degül
Gerçi ma‘nâ hâtıra bî-hadd ü bî-pâyân gelir
Bâkî · Divan
Ey pây-bend-i dâm-geh-i kayd-ı nâm ü neng
Tâ-key hevâ-yı meşgale-i dehr-i bî-direng
Bâkî · Divan
Giryân o Leylî-veş ne ola sahrâya salsa Bâkî’yi
Mecnûn’un âb-ı çeşmine hâk-i beyâbân teşnedir
Bâkî · Divan
Düşse zülfünden arak ruhsâr-ı cânân üstine
Gûyiyâ şeb-nem düşer gül-berg-i handân üstine
Bâkî · Divan
Hâline ayn-ı inâyetle nigâh eyler isen
Göz açıp ede nazar nite ki ahber sünbül
Bâkî · Divan
Dehr-i bî-bünyâd için renc-i talebden fârig ol
Bâri birkaç gün huzûr-ı kalb ile dünyâya bak
Bâkî · Divan
Nâr-ı gam bağrım Behiştî şöyle biryân etti kim
Haşre dek hâk-i mezârımdan gele bûy-ı kebâb
Bâkî · Divan
Reîs-i bahr-i nazm oldun bugün âlemde ey Bâkî
Gazel demek senin tab‘-ı dür-efşânında kalmıştır
Bâkî · Divan
Cihâna zîb ü fer verdi yine meşşâta-i kudret
Arûs-ı nev gibi ârâyiş etti köhne dünyâyı
Bâkî · Divan
Âşıklara çün derd ü belâ zev u safâdır
Ya zevk u safâ derdine düşmek ne belâdır
Bâkî · Divan
Pür hevâdır ney gibi ışkınla tâb-ı pür-heves
Derd-i dilden bâ-haber âlemde yok bir hem-nefes
Bâkî · Divan
Şehr-i dârü’l-mülk-i adlin seyr eden âriflere
Hıtta-i ma‘mûre-i âlem dih-i vîrân gelir
Bâkî · Divan
Yine Fir‘avn-ı şitâ ceyşine Mûsâ-mânend
Eyledi elde asâsını bir ejder sünbül
Bâkî · Divan
Mevsim-i gülde ne olur medrese vü mescidden
Leb-i cûy ü leb-i cânân ü leb-i câm olsa
Bâkî · Divan
Câme-hâb ol âfeti aldukça tenhâ koynına
Sanırım ebrin girer mâh-ı şeb-ârâ koynuna
Bâkî · Divan
Bir cümle yaz, Osmanlı Türkçesine çevirelim.