tabiat temalı beyitler
Tabiat, şiirde hem sahne hem imge olarak yer bulur. Aşağıda doğa temalı kamu malı beyitleri topladık. Beyitler özgün biçimiyle korunmuştur.
Bir cümle yaz, Osmanlı Türkçesine çevirelim.
Döşedi yine çemen nat‘-ı zümürrüd-fâmın
Sîm-i hâm olmuş iken ferş-i harîmi gül-zâr
Bâkî · Divan
Gümüş renginde bir dîbâ biçmiş cedvel-i sîmîn
Velâkin hâre gibi mevci var şeffâf u nûrânî
Nedîm · Lale
Esti nesîm-i nev-bahâr açıldı güller subh-dem
Açsın bizim de gönlümüz sâkî meded sun câm-ı
Nef'î · Divan
Nesîm ol denlü nâzik tarh eder âb üzre emvâcı
Ki levh-i sîme üstâd edemez öyle kalem-kârı
Nef'î · Divan
Ey andelîb nâle-i âteş-feşânı ko
Terdir mizâc-ı nâzik-i gül sıklet olmasın
Nedîm · Lale
Itır-sûz olmak için bezm-i güle dahi nesîm
Hâven-i lâlede sahk etmez idi anber-i hâm
Nef'î · Divan
Sanırlar bir gülü zer-dûz dürr bir nat‘-ı hârede
Ruhâmında görenler aks-i hurşîd-i pür-envârı
Nef'î · Divan
Feyz-i eltâfıyla bulsa terbiyet azm-i remîm
Hurrem ü ser-sebz olur şâh-ı gül-i zîbâ gibi
Nedîm · Lale
Bağçe seyrine çıktıkça süvâr olsan ona
Nef'î · Divan
Gül goncasının gûşe-i destâr senindir
Gel ey gül-i ra‘nâ
Nedîm · Lale
Erdi yine ürd-i behişt, oldu hevâ anber-sirişt
Âlem behişt ender behişt, her gûşe bir bâğ-ı İrem
Nef'î · Divan
Arsa-i sîmîn-i subh üstinde dâim gûy-i zer
Tâ ham-i çevgân-ı gerdûn içre ser-gerdân gelir
Bâkî · Divan
Yakın etti felek eyyâm-ı şekke rûz-ı nev-rûzu
Bu takrîb ile birkaç gün temâşâ-gâh olur sahrâ
Şeyhülislâm Yahyâ · Divan
Dizilmiş nihâlân-ı gül sû-be-sû
Katâr ile gelmiş meğer reng ü bû
Nedîm · Lale
Tekye-i bâğda ezhâr yetişti cümle
Mürşid-i bâd-ı bahâr eyledi var ise nefes
Hayretî · Divan
Kuş yetişmez der idim olmasa tayyâr eğer
Eremez kendine zîrâ ki ne sarsar ne sabâ
Nef'î · Divan
Kemâl-i ziyb ü ferle yaptı bu sâhil-serâyı kim
Havası dil-güşâ âbı musaffâ hâki anber-bû
Nedîm · Lale
Sebz ü hurrem bir fezâ mı her kenâr-ı cûy-bâr
Ya meyân-ı cûda aks-i günbed-i hazrâ mıdır
Nef'î · Divan
Olurdu reng-i tebessüm şüküfte-gül-bünden
Henüz olmadan evvel resîde gonca-i ter
Nedîm · Lale
Rûh-bahş oldu Mesîhâ-sıfat enfâs-ı bahâr
Açtılar dîdelerin hâb-ı ademden ezhâr
Bâkî · Divan
Bahâr kim gele bir câm-ı lâle-gûn sundu
Nihâl-i kaddin onun neş’e-i resîdesidir
Nedîm · Lale
Sanmanız şa‘şaasıdır görünen hurşîdin
Kim olur onun ile her tarafa tâb-endâz
Nef'î · Divan
Ger olsa ihtisâb-ı adli mâni‘ seyr-i gül-zâra
Sabâ zencîr-i emvâc ile bende eylerdi enhârı
Nef'î · Divan
Itırsız olmak için bezm-i güle dahi nesîm
Hâven-i lâlede sahk etmez idi anber-i hâm
Nef'î · Divan
Nedîm reng-i bahârân o lâle-ruhsârın
Zemân-ı şermde bir katre-i çekîdesidir
Nedîm · Lale
Çerâgın hüsnünü inkâr edenler rûz-ı rûşende
Semen-zâr içre görsünler fürûğ-ı şem‘-i gül-nârı
Nef'î · Divan
Şöyle gül-şen pür-tarab kim gûşlar fark eylemez
Kahkahâ-yı hande-i gülden nevâ-yı bülbülü
Nedîm · Lale
Gül gibi hurrem olup neşve vü âvâze ile
Bülbüle gonca kesel vermese hamyâze ile
Şeyhülislâm Yahyâ · Divan
Zemîn-i âsumân olmuş sanır seyreyleyen onu
Olunca aks-i eşkâl-i felek ferşinde manzûru
Nef'î · Divan
Nâm u nişâne kalmadı fasl-ı bahârdan
Düştü çemende berg-i diraht i‘tibârdan
Bâkî · Divan
O denlü hurrem ü behcet-fezâ ki bir dem eğer
Açılsa feyz-i nesîmiyle bir dil-i mahzûn
Nef'î · Divan
Yine Fir‘avn-ı şitâ ceyşine Mûsâ-mânend
Eyledi elde asâsın bir ejder sünbül
Bâkî · Divan
Gül devri eyyâmıdır zevk u safâ hengâmıdır
Âşıkların bayramıdır bu mevsim-i ferhunde-dem
Nef'î · Divan
Basît-i hâke bir garrâ bisât-ı nev salıp âzâr
Girihler bağladı bâd-ı sabâ âb-ı revân üzre
Bâkî · Divan
Berg-i ezhârı hevâ şöyle çıkardı feleğe
Pür kevâkib görünür günbed-i çarh-ı devvâr
Bâkî · Divan
Esti nesîm-i cân-fezâ canlandı erbâb-ı çemen
Güller giyip gülgûn kabâ güldü açıldı nesteren
Nef'î · Divan
Âb ü gil müşg ü gül-âb ola çemen sahnında
Bûy-ı hulkiyle güzâr etse nesîm-i eshâr
Bâkî · Divan
Sabâdan eyle hazer çıkma hâneden ey şem‘
O düzd her gece bir nice şeb-külâh kapar
Şeyhülislâm Yahyâ · Divan
Zîb ü fer vermek için rûy-ı arûs-ı çemene
Yâsemen şâne, sabâ mâşıta, âb âyîne-dâr
Bâkî · Divan
Olup perçem-i rahşı sünbül-feşân
Alem-dârlık etti serv-i revân
Nedîm · Lale
Bahâr erdi yine bâğa döşendi nat‘-i jengârî
Yine sultân gül etti müşerref taht-ı gül-zârı
Nef'î · Divan
Nükhet-i nâfe-güşâ-yı çemen hulkunu ger
Etseler gâliye-sayân-ı bahâr istişmâm
Nef'î · Divan
Bahâr erdi yine düştü letâfet gül-istân üzre
Yine oldu zemînin lutfu gâlib âsmân üzre
Nef'î · Divan
Kûh u deryâ iki cânibden der-âgûş eylemiş
Sanki deryâ dâyesi küh-sâr ise lalasıdır
Nedîm · Lale
Felek fîrûzeden bir taht-ı âlî kurdu şâh-âne
Ona bir âh dîbâ perde çekti subh-ı nûrânî
Nef'î · Divan
Çemen etfâlinin uykuların uçurdu yine
Subh-dem gulgule-i fâhte gül-bâng-ı hezâr
Bâkî · Divan
Olup perçem-i rahşı sünbül-feşân
Alem-dârlık etti serv-i revân
Nedîm · Lale
Mevc urur sanman çemen sayyâd-ı bâd-ı nev-bahâr
Subh-dem ayş u safâ mürgini avlar dâm ile
Şeyhülislâm Yahyâ · Divan
Donanıp tâze arûsân gibi şehr ü bâzâr
Oldu âlem yine pür-zîb çü rûy-ı hûbân
Nedîm · Lale
Berg-i ezhârı hevâ şöyle çıkardı feleğe
Pür kevâkib görünür günbed-i çerh-i devvâr
Bâkî · Divan
Çûb-ı zerrîn ile eyler her seher izhâr-ı şevk
Olmağa der-bân-ı der-gâhı şeh-i hâveristân
Nef'î · Divan
Fasl-ı gül geldi mi âyâ diye perîşân olarak
Bülbülü kûçede gördüm ki gül-istâne gelir
Nedîm · Lale
Düzdü fasl-ı sayf işret-hânesin bülbüllerin
Dinlesin gül na‘ra-i mest-ânesin bülbüllerin
Nedîm · Lale
O denlü hurrem ü Behçet-fezâ ki bir dem eğer
Açılsa feyz-i nesîmiyle bir dil-i mahzûn
Nef'î · Divan
Lâle-haddler kıldılar gül-geşt-i sahrâ semt semt
Bâğ ü râgı gezdiler edip temâşâ semt semt
Bâkî · Divan
Erdi yine ürd-i behişt, oldu hevâ anber-sirişt
Âlem behişt-ender-behişt, her kûşe bir bâğ-ı İrem
Nef'î · Divan
Hengâm-ı şeb ki küngüre-i kasr-ı âsümân
Zeyn olmuş idi şu‘lelenip şem‘-i ahterân
Bâkî · Divan
Şâh-ı gül üzre gonce döndü dil-i hezâra
Her tâze verd-i ra‘nâ mahbûb-ı dil-sitâna
Şeyhülislâm Yahyâ · Divan
Gamze-i nergis-i mahmûrların seyreyle
Cilve-i serv-i sehî-kadd-i ser-efrâzına bak
Nef'î · Divan
Cihâna zîb ü fer verdi yine meşşâta-i kudret
Arûs-ı nev gibi ârâyiş etti köhne dünyâyı
Bâkî · Divan
Yine Fir‘avn-ı şitâ ceyşine Mûsâ-mânend
Eyledi elde asâsını bir ejder sünbül
Bâkî · Divan
Ale’s-sabâh ki bânû-yı mihr-i ferruh-fâl
Kenâr-ı târem-i mînâdan etti arz-ı cemâl
Nedîm · Lale
Kandîlleri meh gibi leb-rîz-i ziyâdır
Nedîm · Lale
Cûylar mı devr eden taraf-ı çemen-zârın yâhûd
Mâî pervâz ile kat‘ olmuş yeşil hârâ mıdır
Nef'î · Divan
Dâimâ böyle müferrih mi bu cây-ı dil-güşâ
Her zemân âb u hevâsı böyle rûh-efzâ mıdır
Nef'î · Divan
Olamaz reh-güzeri hâkine hem-pâ anber
Edemez turrasına kendüyü hem-ser sünbül
Bâkî · Divan
Yaz u kış açılır ezhâr-ı tefâvüt etmez
Ne dem-i ürd-i behişt ü ne meh-i ferverdîn
Nef'î · Divan
Muntazır her gece çarh-ı pür-kevâkible kamer
Yakmağa sahnında bir şem‘-i murassa‘ şem‘-dân
Nef'î · Divan
Ey gönül ağlama gül sünbül-i hôş-buyundan
Ebrden nem kapar ol zülf-i semen-sâ ter olur
Şeyhülislâm Yahyâ · Divan
Açılmadıysa gönül künc-i hücrede Yahyâ
Kenâr-ı gül-şene çık şi‘r-i dil-güşâ diyerek
Şeyhülislâm Yahyâ · Divan
Mâh-ı nev sanma felekte görücek peygârını
Titredi Behrâm elinden düştü zerrîn hançeri
Nef'î · Divan
Âb u gil müşg ü gül-âb ola çemen sahnında
Buy-ı hulkuyle güzâr etse nesîm-i eshâr
Bâkî · Divan
Yılda bir olur bu dem-i ferhunde aceb mi
Olmazsa her eyyâmda ger âlem-i nev-rûz
Nef'î · Divan
Gavta-engîz-i saf-ı seyl olup bâd-ı sabâ
Anberin mevc ile doldu yine deryâ-yı çemen
Nedîm · Lale
Pâ-mâl-i şitâ olmadan iklîm-i çemen gel
Ver hükmünü ey serv-i revân köhne-bahârın
Nedîm · Lale
Kim gül-şen-i ruhunda vere nağmeye karâr
Tâ ol zemân ki bâğ-ı cihân pür-hazân olur
Nef'î · Divan
Cedvel-i Sîm içre âdem binse bir zevrakçeye
İstese mümkün varılmak cennetin tâ yanına
Nedîm · Lale
Ale’s-sabâh ki bânû-yı mihr-i ferruh-fâl
Kenâr-ı târem-i mînâdan etti arz-ı cemâl
Nedîm · Lale
Dil pür-heves nesîm-i bahâr ise hôş-nefes
Çık bağa kim güzelliği vardır hevâların
Şeyhülislâm Yahyâ · Divan
Gül devri eyyâmıdır zevk u safâ hengâmıdır
Âşıkların bayrâmıdır bu mevsim-i ferhunde-dem
Nef'î · Divan
Hûn-ı eşkinden oluptur bülbülün her âb sürh
Bâğda olsa aceb mi sünbül-i sîr-âb sürh
Şeyhülislâm Yahyâ · Divan
Kızara ahker-i sûzân nitekim dâne-i nâr
Bâki
Bâkî · Divan
Pâ-mâl-i şitâ olmadan iklîm-i çemen-i gül
Ver hükmünü ey serv-i revân köhne-bahârın
Nedîm · Lale
Nâm ü nişâne kalmadı fasl-ı bahârdan
Düştü çemende berg-i diraht i‘tibârdan
Bâkî · Divan
Gümüş renginde bir dîbâ biçmiş Cedvel-i Sîmîn
Velâkin hâre gibi mevci var şeffâf u nûrânî
Nedîm · Lale
Hudâ gûyâ ki cism-i nâzikin bir resme halketmiş
Katıp bûy-ı gülü reng-i şarâba erguvân üzre
Nedîm · Lale
Devr-i gül erdi tâze cevândur cihân yine
Sa‘y eyle ayş ü işrete ahd-i şebâbda
Bâkî · Divan
Kuş yetişmez der idim olmasa tayyâr eğer
Eremez gerdine zîrâ ki ne sarsar ne sabâ
Nef'î · Divan
Hâline ayn-ı inâyetle nigâh eyler isen
Göz açıp ede nazar nite ki abher sünbül
Bâkî · Divan
Hıfzı ger istese eyler katarât-ı arakı
Dür gibi zîver-i zerrîn-güle şem‘-i münîr
Nef'î · Divan
Zîb ü fer vermek için rû-yi arûs-ı çemene
Yâsemen şâne, sabâ mâşıta, âb âyinedir
Bâkî · Divan
Erdi yine ürd-i behişt oldu hevâ anber-sirişt
Âlem behişt ender behişt her gûşe bir bâğ-ı İrem
Nef'î · Divan
Zemîninde güsterde dîbâ-yı Hûr
Fezâsında cârûb gîsû-yı hûr
Nedîm · Lale
Evrâk-ı bahârı görelim sahn-ı çemende
Gül mevsimidir defter ü dîvâna bakılmaz
Şeyhülislâm Yahyâ · Divan
Nâle-i bîmâra döndü bülbülün âvâzesi
Pür-kesel âlem aceb mi goncanın hamyâzesi
Şeyhülislâm Yahyâ · Divan
Donanıp tâze arûsân gibi şehr ü bâzâr
Oldu âlem yine pür-zîb çü rûy-ı hûbân
Nedîm · Lale
Zîb ü fer vermek için rûy-i arûs-ı çemene
Yâsemen şâne sabâ mâşıta âb âyîne-dâr
Bâkî · Divan
Yeter geçti bu gûne mâlîhulyâlarla evkâtım
Amân bir gün mukaddem âh fasl-ı nev-bahâr olsa
Nedîm · Lale
Zemîn-i âsumân olmuş sanur seyreyleyen onu
Olunca aks-i eşkâl-i felek ferşinde manzûru
Nef'î · Divan
Âhı yetişti bülbül-i zârın ki bâğ-bân
Çûb-ı duhân edindi gülün şâhsârını
Nedîm · Lale
Gül-zemîn-i çemeni ebr-i bahâra suladıp
Cûları mevce-i reşk ile bulandırdı sabâ
Kâmî · Lale
Bülbül şetâreti gül-i handân güldürür
Taklîd-i zâğ kebk-i hırâmânı güldürür
Şeyhülislâm Yahyâ · Divan
Kubbesinde levha-i sîmîn ile gülmîh-i zer
Müşterîdir kim felekte mâh ile etmiş kırân
Nef'î · Divan
Turfe reng-â-reng-i âheng eylemiş sahrâyı pür
Kûh ses verdikçe şeydâ bülbülün efgânına
Nedîm · Lale
Bezm-i safâ vü ayşa salâdır bilenlere
Sît u sadâ-yı bülbül ü berk ü nevâ-yı gül
Bâkî · Divan
Pâ-mâl-i şitâ olmadan iklîm-i çemen-i gül
Ver hükmünü ey serv-i revân köhne-bahârın
Nedîm · Lale
Cûylar kim dolanır dâmen-i sahrâlarda
Jâleler kim görünür lâle-i Nu‘mân üzre
Bâkî · Divan
Cihân ârâyiş-i ezhâr-ı gül-zâr ile nâzende
Zemîn feyz-i letâfetle sipihre imtinân üzre
Nef'î · Divan
Berg-i gül sefîd olup bâğbân-ı çerh
Mânend-i berf yollarına eyledi nisâr
Bâkî · Divan
Nedir o kasr-ı muallâ kenâr-ı deryâda
Ki aks-i kubbesi olmuş nazîre-i gerdûn
Nef'î · Divan
Berg-i gül sefîd olup bâğ-bân-ı çerh
Mânend-i berf yollarına eyledi nisâr
Bâkî · Divan
Bâkî çemende haylî perîşân imiş varak
Benzer ki bir şikâyeti var rûzigârdan
Bâkî · Divan
Zanbakın goncasıdır bâğa gümüş bâzû-bend
Za‘ferân ile yazılmış ona hatt-ı tûmâr
Bâkî · Divan
Devr-i gül erdi tâze cevândır cihân yine
Sa‘y eyle ayş u işrete ahd-i şebâbda
Bâkî · Divan
Zemistân faslını ol gonce mânend-i bahâr etti
Gül-i nev-restesi mergûb olur fasl-ı zemistânın
Şeyhülislâm Yahyâ · Divan
Bahâr erişse olur her şükûfe bir miftâh
Kilîd-i işreti gül-şende kılmağa meftûh
Şeyhülislâm Yahyâ · Divan
Erdi yine ürd-i behişt oldu hevâ anber-sirişt
Âlem behişt-ender-behişt her kûşe bir bâğ-ı İrem
Nef'î · Divan
Kûh u deryâ iki cânibden der-âgûş eylemiş
Sanki deryâ dâyesi, küh-sâr ise lâle sünbül
Nedîm · Lale
Ruh-bahş oldu Mesîhâ-sıfat enfâs-ı bahâr
Açtılar dîdelerin hâb-ı ademden ezhâr
Bâkî · Divan
Perîşân-ı hazân olmaz gül-i ra‘nâları solmaz
Ne bağın nahlidir ayâ nihâl-i tâze-perverdin
Şeyhülislâm Yahyâ · Divan
Bir cümle yaz, Osmanlı Türkçesine çevirelim.