Nedîm beyitleri
Nedîm, İstanbullu bir şairdir ve adı Lale Devri ile birlikte anılır. Şarkı türünü sevdirdi; şiirlerine İstanbul'un mesire yerlerini ve gündelik neşesini taşıdı. 1730'da, Patrona Halil isyanı günlerinde öldü. Aşağıda ona ait kamu malı beyitlerin 725 tanesini bir araya getirdik. Her beyit özgün haliyle, şairine ve dönemine atıfla sunulmuştur.
Bir cümle yaz, Osmanlı Türkçesine çevirelim.
Ey zülf-i ham-be-ham dökülüp sînem üstüne
Zencîr-i pây-ı ömr-i şitâbânım ol benim
Nedîm · Lale
Nazîrin yok cihânda hüsünle mihr-i münevversin
Behâ olmaz sana cânâ aceb pâkîze gevhersin
Nedîm · Lale
Gümüş renginde bir dîbâ biçmiş cedvel-i sîmîn
Velâkin hâre gibi mevci var şeffâf u nûrânî
Nedîm · Lale
O günlerde koyup yüz yerlere der-gâh-i Bârî’de
Der idik ki İlâhî hâlimiz gâyet yaman oldu
Nedîm · Lale
Tab‘ım o bâğ-bân-ı girân-dest-mâyedir
Kim bir gül istesem bana bir gül-istân verir
Nedîm · Lale
Milk-i yakîne azm eden efkâr-ı sâibe
Re’y-i münîri meş‘ale-i kârbân verir
Nedîm · Lale
Şimdi ammâ ehl-perverdir Müselmân’dır tamâm
Olalı mahkûm Sultân Ahmed’in fermânına
Nedîm · Lale
Bu imtidâd-ı cevre bahtın şitâbı var
Mihnet-medâr olan feleğe intisâbı var
Nedîm · Lale
Dedi ki âh suâl etme râz-ı pinhânım
Dil-i figârıma zahm urma sen de diğer bâr
Nedîm · Lale
Dest-i cûdundan eğer bir gül-şen olsa feyz-yâb
Nev-bahârın bir dahi etmez heves bârânına
Nedîm · Lale
Havzdan kevser-i pâkizeyi nûş eyleyeyim
Kasrdan bûy-ı cinânı edeyim istişmâm
Nedîm · Lale
Sen ol vezîr-i kerem-kârsın ki âlemde
Kemâl-i cûd ile zât-ı kerîmin oldu alem
Nedîm · Lale
Ney-zen bezmde mutribe hem-vâre geç bakar
Bilmem miyânlarında nedir bu münâfese
Nedîm · Lale
Bu baht-ı pâki debistân-ı fazl u dânişte
Bu sûret ile ki takrîr eder ûlü’l-ebsâr
Nedîm · Lale
Gâh engüşt-i muhannâsın gehî la‘lin emip
Dâne-i ünnâb ile nûş-ı şarâb etmez misin?
Nedîm · Lale
Ma‘nî-i rengîne her bir beyti gûyâ selsebîl
Cisr-i her-mısrâı âb-ı la‘l-i rümmân üstüne
Nedîm · Lale
Murâdın anlarız ol gamzenin iz‘ânımız vardır
Belî söz bilmeyiz ammâ biraz irfânımız vardır
Nedîm · Lale
Çekip visâdemi kıldım külâh-ı kûşemi ham
Garîm-i gamdan edip nîm-lâhza istimhâl
Nedîm · Lale
Yaktı yandırdı bizi micmere-i sîm-âsâ
Mihr-i ruhsârı olup sînesine pertev-zen
Nedîm · Lale
Bu şeb bir âfetin ibrâmı ile mecliste
Çekilmiş idi bir iki piyâle-i ser-şâr
Nedîm · Lale
Yaktı yandırdı bizi micmer-i sîm-âsâ
Mihr-i ruhsârı olup sînesine pertev-zen
Nedîm · Lale
Olup hücûm-ı elemden şikeste-hâtırlar
Derûna dolmuş idi kasvet-i hümûm u keder
Nedîm · Lale
Gerden-i sâfı beyaz öyle ki kâfûr gibi
Çeşm ü ebrûsu siyâh öyle ki semmûr gibi
Nedîm · Lale
Nâz olur dem-beste çeşm-i nîm-hâbından senin
Şerm eder reng-i tebessüm la‘l-i nâbından senin
Nedîm · Lale
Ey andelîb nâle-i âteş-feşânı ko
Terdir mizâc-ı nâzik-i gül sıklet olmasın
Nedîm · Lale
Ne ola çâlâk olursa merdüm-efgenlikte câdûdan
O mest-i işvenin çıkmaz hayâli âhûdan
Nedîm · Lale
Dedi kim suâl etme râz-ı pinhânım
Dil-i figârıma zahm urma sen de diğer bâr
Nedîm · Lale
Güllü dîbâ giydin ammâ korkarım âzâr eder
Nâzenînim sâye-i hâr-ı gül-i dîbâ seni
Nedîm · Lale
Bir ârzû olıcak nakş levh-i hâtırda
Hemân o lâhzada fırsat bulup bilâ-imhâl
Nedîm · Lale
Ne gördüm ol büt-i nâzende nîm-mest olmuş
Kolunda dâmen-i kerrâke elde bir gül-i al
Nedîm · Lale
Nâz olur dem-beste çeşm-i nîm-hâbından senin
Şerm der reng-i tebessüm la‘l-i nâbından senin
Nedîm · Lale
Yesârında durup şehzâdegân izz ü saâdetle
Sipihr-i haşmetin her biri oldu mihr-i tâbânı
Nedîm · Lale
Feyz-i eltâfıyla bulsa terbiyet azm-i remîm
Hurrem ü ser-sebz olur şâh-ı gül-i zîbâ gibi
Nedîm · Lale
Şu soğuk günde de bir pâre ısındırdı bizi
Bir gün evvel erişip geldi hele mâh-ı sıyâm
Nedîm · Lale
Sürre-i Bathâ’dan ol dem kim doğup mihr-i kemâl
Kâinâtı garka-i envâr-ı îmân eyledi
Nedîm · Lale
Dil zerre-sıfat şevk ile girse ne ola raksa
Olduk yine bir pençe-i hurşîde rübûde
Nedîm · Lale
Kılup zât-ı şeref-pîrâların âfâttan mahfûz
Ziyâd eyle safâsın onların sûriyle dünyânın
Nedîm · Lale
Şimdi yapılan âlem-i nev-resm-i safânın
Evsâfı hele başka kitâb olsa sezâdır
Nedîm · Lale
Ben de bilmem böyle rûh-efzâlığın aslın meğer
Hızr tohm-ı ömr-i câvid ekti nahl-istânına
Nedîm · Lale
O mest-i işveyi der-hâb edip bahâne ile
Hele murâdına erdin gönül fesâne ile
Nedîm · Lale
Güm etse şevket-i hüsnü şükûh-ı nev-hatlar
Siyeh haberde belî iştihâr olur peydâ
Nedîm · Lale
Bir köhne hikâyedir ki derler
Ca‘fer kerem ehlidir filândır
Nedîm · Lale
Renk renk etti çerâgındaki pertev bezmi
Mağz-ı tâvûstan almış gibi tab‘ım revgan
Nedîm · Lale
Gül goncasının gûşe-i destâr senindir
Gel ey gül-i ra‘nâ
Nedîm · Lale
Nesîc-i fitneye nakşolmak ister ol tannâz
Aceb mi zülfünü peyveste etse şânesine
Nedîm · Lale
Gül goncesinin kûşe-i destâr senindir
Gel ey gül-i ra‘nâ
Nedîm · Lale
Ebr-i cûdundadır ol feyz ki reşhinden onun
Gül olup kûre-i haddâd-ı gül-istâna gelir
Nedîm · Lale
Hûnî ciğerle besleyelim tek o gamzeler
Tâ böyle ser-girân-ı mey-i nahvet olmasın
Nedîm · Lale
Tâ kemer-gâhına dek gamzesi hâb-âlûde
Tâ giribânına dek çeşmi şarâb-âlûde
Nedîm · Lale
Peymâne-i mahabbeti sundun Nedîm’e çün
Lûtfeyle câmı bâri biraz kansın ey gönül
Nedîm · Lale
Ammâ ki sonra böyle ser-â-pâ zebân olup
Kat‘î cevâbı tîğ çü âb-ı revân verir
Nedîm · Lale
Nazmım görüp der imiş o müşkil-pesend-i râz
Tarz-ı Nedîm-i tâze-edâmız budur bizim
Nedîm · Lale
Bezm-i meyde nakle el sunmaz hemân ancak Nedîm
Dil-berin ünnâb-ı la‘lin, çeşm-i bâdâmın bilir
Nedîm · Lale
Hâtem-sıfatâ tab‘ u dil ü dest-i kerîmin
Deryâ-yı himem kân-ı kerem ebr-i atâdır
Nedîm · Lale
Ey hâl pasbânı mısın sen o gerdenin
Kâfûr içinde habbe-i fülfül müsün nesin
Nedîm · Lale
Sandım olmuş ceste bir fevvâre-i Âb-ı Hayât
Böyle gösterdi bana ol kadd-i müstesnâ seni
Nedîm · Lale
Âyîne oldu bir nigeh-i hayretinle âb
Billâh ne saht âteş-i sûzânsın ey gönül
Nedîm · Lale
Kad-i bülend mi ömr-i hezâr-sâl midir
O la‘l-i nâb mı ser-çeşme-i zülâl midir
Nedîm · Lale
Ey Nedîm, ey bülbül-i şeydâ niçin hâmûşsun
Sende evvel çok nevâlar güft ü gûlar var idi
Nedîm · Lale
Vâye-bahş olsa eğer tâb-ı süheyl-i cûdu
Keşt-i Nûh’a döner âb-ı akîk üzre Yemen
Nedîm · Lale
Tab‘ım o bâğ-bân-ı girân-dest-mâyedir
Kim bir gül istesem bana bir gül-istân verir
Nedîm · Lale
Bağteten sâbit olup gurre, firâşında imâm
Hâb için yatmış iken etti terâvîhe kıyâm
Nedîm · Lale
Düşüp ümîde neler çektiğimi ben bilirim
Belâ-yı keşmekeş-i intizârı benden sor
Nedîm · Lale
Fürûg-ı gâze mi billâh söyle rûyunda
Bu reng ü tâb Hudâ verdiği cemâl midir
Nedîm · Lale
Gör kadd-i yâri serv-i çemân söylerim sana
Bak ol dehâna zâr-ı nihân söylerim sana
Nedîm · Lale
Kad-i bülend mi ömr-i hezâr-sâl midir
O la‘l-i nâb mı ser-çeşme-i zülâl midir
Nedîm · Lale
Söylenmez ol perî ile seyr-i Hisâr’ımız
Zannetme ey dil onu hemân söylerim sana
Nedîm · Lale
Ey sabâ gördün mü mislin bunca demdir âlemin
Püşt-pâ urmaktasın İran’ın Turan’ına
Nedîm · Lale
Ez-cümle Nedîmâ kulun ey âsaf-ı devrân
Müstağrak-ı lûtf u kerem ü cûd u atâdır
Nedîm · Lale
Riyâsı zâhidin der-kârdır dil-ber husûsunda
Velîkin zâlimin ârâmı kalmaz zer husûsunda
Nedîm · Lale
Bûs-ı la‘lin şöyle sîr-âb-ı zülâl eyler beni
Kim gören Âb-ı Hayât içmiş hayâl eyler beni
Nedîm · Lale
Muhabbet mülkünü yıktın Hülâgû Han mısın kâfir
Amân dünyâyı yaktın âteş-i sûzân mısın kâfir
Nedîm · Lale
Vâiz-i çeşm-i gürisne pîç ü tâb-ı cû’ ile
Mevsim-i iftârda “Ve’t-tîni ve’z-zeytûn” okur
Nedîm · Lale
Dizilmiş nihâlân-ı gül sû-be-sû
Katâr ile gelmiş meğer reng ü bû
Nedîm · Lale
Geçen bu dûzah-ı endûhtan selâmetle
Behişte her kademinde dûçâr olur giderek
Nedîm · Lale
Fırka-i erbâb-ı dilden zümre-i zühhâda dek
Hep esîrindir beğim hattâ dil-i nâ-şâda dek
Nedîm · Lale
Sevdiğim câm-ı meye hâcet nedir la‘l-i lebin
Bir şeker handeyle mest-i bî-mecâl eyler beni
Nedîm · Lale
O ten ki hâk ola aşkın güdâz u sûzundan
Biten giyâhı dem-i haşre dek kebâb kokar
Nedîm · Lale
Ol şehin duhter-i vâlâ-güheri
Kıldı bu ayn-ı dil-ârâyı revân
Nedîm · Lale
Şöyle pinhân gidesin kûyuna cânanın kim
Râh ola hem-demin ammâ o da hâbîde gerek
Nedîm · Lale
Hayâl ettikçe zülfün tâ sihr ol dâmen-i zülfe
Sarıldı rîşe-i reyhân gibi hâb-ı perîşânım
Nedîm · Lale
Bir ârzû olıcak nakş levh-i hâtırda
Hemân o lâhzada fırsat bulup bilâ-imhâl
Nedîm · Lale
Kemâl-i ziyb ü ferle yaptı bu sâhil-serâyı kim
Havası dil-güşâ âbı musaffâ hâki anber-bû
Nedîm · Lale
O kâfir-beççe bir peymâne sahbâ sundu kim alıp
Derûn-i lâleden âteş fürûzân olduğun gördük
Nedîm · Lale
Kalır nâ-puhte zâhid düşse bin yıl âteş-i ışka
Zuhûr eyler mi hîç hâsiyyet-i âteş semenderden
Nedîm · Lale
Bu imtidâd-ı cevre bahtın şitâbı var
Mihnet- medâr olan feleğe intisâbı var
Nedîm · Lale
Nükhet-i gîsû ile geldin bize âh ey nesîm
Turra-i sünbül-sıfat âşüfte-kâm ettin beni
Nedîm · Lale
Estikçe bâd-ı subh perîşânsın ey gönül
Benzer esîr-i turra-i cânânsın ey gönül
Nedîm · Lale
Eyâ gül-zâr-ı hüsn-i behcetin nahl-i ser-efrâzı
Kim üstâd etti fenn-i işvede ol çeşm-i tannâzı
Nedîm · Lale
Cenâb-ı Âsaf-ı zî-şân ki anlar rütbe-i kadrin
Gören dâmân-ı lutf u re’fetinde dest-i Dârâ’yı
Nedîm · Lale
Kılup zât-ı şeref-pîrâların âfâttan mahfûz
Ziyâd eyle safâsın anların sûriyle dünyânın
Nedîm · Lale
Olurdu reng-i tebessüm şüküfte-gül-bünden
Henüz olmadan evvel resîde gonca-i ter
Nedîm · Lale
Nakd-i ümmîd ile pürdür ceyb-i subh ey dil hemân
Vâm-hâh-ı âhın elden koyma sen dâmânını
Nedîm · Lale
Zannetme duhter-i rezi rind ile gizlidir
Onunla şeyh efendi de babalı kızlıdır
Nedîm · Lale
Gâh la‘lîn gâh engüşt-i muhannâsın emip
Dâne-i ünnâb ile nûş-ı şarâb etmez misin
Nedîm · Lale
Bu sâl-i ferrûh-fâlde hûrşid-i zîbâ-peykerin
Burc-ı Hamel’de yümn ile ruhsârı oldukta bedîd
Nedîm · Lale
Bahâr kim gele bir câm-ı lâle-gûn sundu
Nihâl-i kaddin onun neş’e-i resîdesidir
Nedîm · Lale
Eyâ gül-zâr-ı hüsn-i behcetin nahl-i ser-efrâzı
Kim üstâd etti fenn-i işvede ol çeşm-i tannâzı
Nedîm · Lale
Reng-i gülden câme bûy-ı yâsemenden pîrehen
Bâğa gel ey gül-beden açıl gül ey gonce-dehen
Nedîm · Lale
Nedîm reng-i bahârân o lâle-ruhsârın
Zemân-ı şermde bir katre-i çekîdesidir
Nedîm · Lale
Gâhî girişme gâhî tegâfül gehî itâb
Ol mest-i nâz mest-i mey nahvet olmasın
Nedîm · Lale
Şöyledir merd-âne-gî zâtında kim hâb içre ger
Bir gece görse hayâlin zâl-i çarkın gözleri
Nedîm · Lale
Şöyle gül-şen pür-tarab kim gûşlar fark eylemez
Kahkahâ-yı hande-i gülden nevâ-yı bülbülü
Nedîm · Lale
Şimdi yapılan âlem-i nev-resm-i safânın
Evsâfı hele başka kitâb olsa sezâdır
Nedîm · Lale
Tamâm reng ü bahâ mû-be-mû kirişme vü nâz
Tamâm-ı hüsn-i ser-â-pâ-yı şu‘le-i dîdâr
Nedîm · Lale
Nazîrin yok cihânda hüsn ile mihr-i münevversin
Bahâ olmaz sana cânâ aceb pâkize-gevhersin
Nedîm · Lale
Düşmenin helvâsı da burnunda kokdu gâlibâ
Zannım oldur kim zemân-ı sayfe dek etmez karâr
Nedîm · Lale
Sînesi destindeki peymâneden berrâk u sâf
Rûhları destindeki sahbâ-yı terden kırmızı
Nedîm · Lale
Nükhet-i zülfünle geldikçe nesîm-i nev-bahâr
Turra-i sünbül-sıfat âşüfte hâl eyler beni
Nedîm · Lale
Temkînin i‘tibârını seyret ki feyz alır
Peymâne-i şarâb hum-ı âremîdeden
Nedîm · Lale
Cân riştesi biri birisi mâh hâlesi
Tuttu netîce enfüs ü âfâkı zülf ü hat
Nedîm · Lale
Ey kaşı yâ yüzün beri dönmez misin dahi
Ey gurre-i ümîd görünmez misin dahi
Nedîm · Lale
Bu sâl-i ferrûh-fâlde hûrşid-i zîbâ-peykerin
Burc-ı Hamel’de yümn ile ruhsarı oldukta bedîd
Nedîm · Lale
Ol hôş-hırâm-ı işve aceb hangi sûdadır
Seyl-i sirişk-i dîdem onu cüst ü cûdadır
Nedîm · Lale
Tâ cebhen üzre nakş ederim vasfın âkıbet
Ey âftâb işte ıyân söylerim sana
Nedîm · Lale
Hakka ki hamd-i vâcib o Feyyâz-ı mutlak’ın
Kim ni‘meti ibâdına bî-imtinân verir
Nedîm · Lale
Ne gedâyız biz efendim ki sen oldun üstâd
Tîşe-i ışk ile kân delmede sad Ferhâd’e
Nedîm · Lale
Bezm-i meyde nakle el sunmaz hemân ancak Nedîm
Dil-berin ünnâb-ı la‘lin, çeşm-i bâdâmın bilir
Nedîm · Lale
Ederdi çünki sözüm ol gül-i hadîka-i nâz
Derûn-ı sîneden âh eyleyip çü bülbül-i zâr
Nedîm · Lale
Kahreylediler bâd-ı bürûd ile cihânı
Bakmaz mı bu câh ehli aceb Âd u Semûd’a
Nedîm · Lale
Bir cümle yaz, Osmanlı Türkçesine çevirelim.