hikmet temalı beyitler
Hikmet temalı beyitler, kısa söz içinde geniş anlamı barındırır. Bu sayfa bu anlayıştaki gerçek beyitleri toplar. Her satır özgün haliyle aktarılmıştır.
Bir cümle yaz, Osmanlı Türkçesine çevirelim.
Tab‘ım o bâğ-bân-ı girân-dest-mâyedir
Kim bir gül istesem bana bir gül-istân verir
Nedîm · Lale
Ehl-i dil cânlara meyl et şeref ü izzet bul
Nazarın kânlara kıl gevher-i zî-kıymet bul
Bâkî · Divan
Ben övünmem kadrim erbâb-ı dil ü dâniş bilir
Ârifim düşmez bana lâf ü güzâf-ı serserî
Nef'î · Divan
Milk-i yakîne azm eden efkâr-ı sâibe
Re’y-i münîri meş‘ale-i kârbân verir
Nedîm · Lale
Ey Hayretî ayak tozu bir kaç gedâlar
Biz sanma bu fenâda riyâset esîriyiz
Hayretî · Divan
Bu imtidâd-ı cevre bahtın şitâbı var
Mihnet-medâr olan feleğe intisâbı var
Nedîm · Lale
Ferrûh dedi ona ki ey civân-baht
Olma bu hayâl-i kecle dil-saht
Nevres-i Kadîm · Lale
Hîç bir belâ mı var ki gönül onu bilmeye
Seyyâh-ı bî-karârın olur âşinâsı çok
Şeyhülislâm Yahyâ · Divan
Tûtî-i mu‘cize-gûyum ne desem lâf değil
Çarh ile söyleşemem âyînesi sâf değil
Nef'î · Divan
Olsa kumlar sağışınca ömrüne hadd ü aded
Gelmeye bu şîşe-i çarh içre bir sâat gibi
Muhibbî · Divan
Bu baht-ı pâki debistân-ı fazl u dânişte
Bu sûret ile ki takrîr eder ûlü’l-ebsâr
Nedîm · Lale
Âgâh olagör dehrde ahvâl-i hilâle
Âlemde, dilâ, olma heves-kâr kemâle
Sünbülzâde Vehbî · Divan
Gün başına bir hil‘at-i dîbâ verir ammâ
Dâmânını âlûde-i hûn-ı ciğer eyler
Nef'î · Divan
Murâdın anlarız ol gamzenin iz‘ânımız vardır
Belî söz bilmeyiz ammâ biraz irfânımız vardır
Nedîm · Lale
Ben öğünmem kadrim erbâb-ı dil ü dâniş bilir
Ârifim düşmez bana lâf ü güzâf-ı serseri
Nef'î · Divan
Bastım reh-i vâdî-i rübâîye kadem
Ta‘n-ı har-ı nâ-dân-ı dü-pâdan sakla
Nef'î · Divan
Baştan başa dünyâyı dolaşsan bulamazsın
Bir ârif-i hôş-sohbet ü bâbâ-yı zemâne
Nef'î · Divan
Kerem erbâbına vermezdi atâya növbet
Zevkini bilse bahîlân dahi bezl-i diremin
Sünbülzâde Vehbî · Divan
Halk içinde mu'teber bir nesne yok devlet gibi
Olmaya devlet cihânda bir nefes sıhhat gibi
Muhibbî · Divan
Erdi bir rif ‘ate erbâb-ı hüner devrinde
Ki eder çarh-ı denîn-perver-i dûn istiğrâb
Nef'î · Divan
Gûyiyâ âh-ı şerer-nâk-i dil-i nâ-kâmın
Eyledi terbiyet-i hikmet Hak celle celâle
Nef'î · Divan
Dese Nef ‘î bu zemînde ne ola tekrâr gazel
Tarh-ı vâdîsini çün haylî pesend etti sabâ
Nef'î · Divan
Aşk dâmeninin elden koma kim neyl-i kemâl
Heves-i bî-kesel ü himmet-i üstâd ister
Şeyhülislâm Yahyâ · Divan
Ben de bilmem böyle rûh-efzâlığın aslın meğer
Hızr tohm-ı ömr-i câvid ekti nahl-istânına
Nedîm · Lale
Âlem ona muhtâc o müstağnî-i âlem
Bu mes’ele ma‘lûm dil-i âlemiyândır
Nef'î · Divan
Ne bilir kadrimi erbâb-ı maânî vü beyân
Sözümü ârif-i bi’l-lâh eder ancak takdîr
Nef'î · Divan
Mâh-ı nev böyle neden âleme garrâlanmak
Hiçbir kimse ısırmış mı onun nânı ucun
Şeyhülislâm Yahyâ · Divan
Devlet-i dâr-ı cihân devr-i zamâm ey Bâki
Pây-dâr olmadığın kıssa-i Dârâ’dan bil
Bâkî · Divan
Hırka vü tâc ile zâhid kerem et sıkleti ko
Âdeme cübbe vü destâr kerâmet mi verir
Şeyhülislâm Yahyâ · Divan
Ammâ ki sonra böyle ser-â-pâ zebân olup
Kat‘î cevâbı tîğ çü âb-ı revân verir
Nedîm · Lale
Nazmım görüp der imiş o müşkil-pesend-i râz
Tarz-ı Nedîm-i tâze-edâmız budur bizim
Nedîm · Lale
Tab‘ım o bâğ-bân-ı girân-dest-mâyedir
Kim bir gül istesem bana bir gül-istân verir
Nedîm · Lale
Kasd etse husûsâ ki güher-senc-i hayâlim
Bir nüktesini şerh-i kitâb dürer eyler
Nef'î · Divan
Derûnun pür-maârif hem-nişînin merd-i ârif kıl
Açılma, ey yüzü gül, şahs-ı nâ-dâna kitâb-âsâ
Bâkî · Divan
Husûsâ zümre-i ashâb-ı isti‘dâd ü idrâke
Ki çarh ol fırkaya devr edeli hasm-ı tüvânâdır
Nef'î · Divan
Menzil-i âsâyiş-i ukbâya istersen vusûl
Hubb-ı dünyâdan ferâğat gibi olmaz doğru yol
Bâkî · Divan
Riyâsı zâhidin der-kârdır dil-ber husûsunda
Velîkin zâlimin ârâmı kalmaz zer husûsunda
Nedîm · Lale
Biz tâlib-i teveccüh-i ikbâl-i rûzigâr
Gül-berg-i bâğ-ı ömr ise berbâd olup gider
Bâkî · Divan
Kelâm-ı Hakk’ı işitse hücûm eder cühelâ
Nişân-ı seng-i münâfık olursa tan mı Bilâl
Bâkî · Divan
Vâiz-i çeşm-i gürisne pîç ü tâb-ı cû’ ile
Mevsim-i iftârda “Ve’t-tîni ve’z-zeytûn” okur
Nedîm · Lale
Ağyâr elemin çekme gönül nâfile gamdır
Hasmın sitemin anlamamak hasma sitemdir
Nef'î · Divan
Tâ ola bu hayme-i pîrûze-reng-i zer-nigâr
Arsa-i âlemde berpâ bî-sütûn u bî-tınâb
Nef'î · Divan
Ne bilir kadrimi erbâb-ı maânî vü beyân
Sözümü ârif-i bi’l-lâh eder ancak tefsîr
Nef'î · Divan
Bu imtidâd-ı cevre bahtın şitâbı var
Mihnet- medâr olan feleğe intisâbı var
Nedîm · Lale
Gedâ zaîf ise de gâfil olma âhından
Sakın vücûd-ı hakîr-i şerâre aldanma
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Bulsa ger tertîb-i ma‘deletin âteş ü âb
Bir olur tâb-ı semenderle mizâc-ı harçeng
Nef'î · Divan
Gam çeken mâl ü metâ‘-ı dehr-i bî-bünyâd için
Neydügün bilse meâl-i hâl-i dünyâ kâşkî
Bâkî · Divan
Âkıl oldur gelmeye dünyâ metâından gurûr
Müddet-i devr-i felek bir demdir âdem bir nefes
Bâkî · Divan
Basît esfel-i hâke fütâde olmaz idi
Cihânda sâye-i ma‘dûmun olsa ger mevcûd
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Pâk idi sıdk u safâ âyînesiydi sîretim
Rû-nümâ olmazdı anda bed-sigâlin sûreti
Nevres-i Kadîm · Lale
Düşmenin helvâsı da burnunda kokdu gâlibâ
Zannım oldur kim zemân-ı sayfe dek etmez karâr
Nedîm · Lale
Peygûle-i meşîmede tıfl-ı ümîdime
Mehd-i vücûda gelmeden evvel herem gelir
İzzet Ali Paşa · Lale
Olur bidâyet-i sıfır intihâ-yı her asfâr
İ‘dâd-ı fazl u kemâlâtın edemez ma‘dûd
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Sildi gubâr-ı gussayı dilden nesîm-i subh
Erdi yetişti himmet-i pîrân-ı rûzigâr
Bâkî · Divan
Tab‘ımla kimse bahs edemez kahramân gibi
Endîşe-i âlemde cihân pehlevân olur
Nef'î · Divan
Dem gelir bir mütenekkirde olur âlet-i rızk
Uzuvv-ı maktû‘u gibi sâil-i âfet-zedenin
Nevres-i Kadîm · Lale
Mâl için nâ-dân olur pâ-beste-i dâm-ı belâ
Hırs-ı dâne mürg-i bî-idrâki ilter dâme dek
Şeyhülislâm Yahyâ · Divan
Belâ budur ki ne denlü ferîd-i asr olsan
Yine inandıramazsın hasûd-ı hôd-gâmı
Nef'î · Divan
Her kârda âkıl gözetir semt-i sühûlet
Engüşt-i hıred ukde-i düşvâra yapışmaz
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Rişte-i adliyle ger bend etmese şîrâzesin
Târ u mâr olurdu eczâ-yı kitâb-ı rûzgâr
Nef'î · Divan
Benim ol nâdire gavvâs ki olsa ne kadar
Bahr-i endîşe amîk ü dürr-i ma‘nî kemyâb
Nef'î · Divan
Bâkî acûz-i dehre er olmaz zebûn olan
Merdân-ı râh-ı ışk demezler ona recül
Bâkî · Divan
Kahreylediler bâd-ı bürûd ile cihânı
Bakmaz mı bu câh ehli aceb Âd u Semûd’a
Nedîm · Lale
Hasma hüccetler nümâyân eyleyem kim her biri
Hatf-ı ebsâr eylesin berk-ı felek-peymâ gibi
Nedîm · Lale
Nâ-dân elinden alma eğer erse destine
Şeh-bâz-ı âşiyâne-i devlet yeden-bi-yed
Bâkî · Divan
İnsân odur ki âyîne-veş kalbi sâf ola
Sînende neyler âdem isen kîne-i peleng
Bâkî · Divan
Rüsûm-ı fitne-i nâ-pây-dâra aldanma
Nihâl-i sûrdaki berg ü bâra aldanma
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Benim o rind-i cihân kim yanımda yeksândır
Nemed külâhı gedâ ile tâc-ı Efridûn
Nef'î · Divan
Geçip gitmekte ömrüm derd ü mihnet gibi şeylerle
Müşerref olmadı kasr-ı emel ferhunde-peylerle
Nedîm · Lale
Kâlâ-yı maârif satılır sûklarında
Bâzâr-ı hüner ma‘den-i ilm ü ulemâdır
Nedîm · Lale
Tahkîk-i safâ gerçi budur lîk bu tahkîk
Ber-vefk-i hevâ vü heves nev-hevesândır
Nef'î · Divan
Sözü az söyle ağır söyle Nedîmâ ki sühan
Zer gibi sayılı gevher gibi sencîde gerek
Nedîm · Lale
Eden her kârını mîzân-ı insâf ile sencîde
Bu bâzâr-ı belâda sûd görmezse ziyân çekmez
Sünbülzâde Vehbî · Divan
Sengten dil kem mi ya seng-i siyâhı la‘l eder
Âf-tâb-ı feyz-bahşâ-yı bülend-ahter mi yok
Şeyhülislâm Yahyâ · Divan
Hallâk-ı cihân kulluğa şâyestedir ancak
Kendin gibi bir şahsa tabasbus ne belâdır
Sünbülzâde Vehbî · Divan
Fehm olunmazdı neşât-ı âlemin eksikliği
Görmesen renc-i humârı işret-i dûşînede
Nedîm · Lale
Kıl metâ‘-ı nazmını ârâyiş-i sûk-ı kemâl
Ey Nedîm-i pür-hüner zîb-i dükân lâzım sana
Nedîm · Lale
Kafa-dâr oldular şîr ü peleng âhûya sahrâda
Ederler şol kadar şimdi riâyet hakk-ı cîrânı
Bâkî · Divan
Reftâr-ı germi hande-i nerm ile kıl ki tâ
Ömrüm geçe ferahla geçer çün şitâb ile
Nef'î · Divan
Sîne-i tengde bend et hele evvel nefesin
Sonra gör himmet-i vâlâsını feryâd-resin
Nedîm · Lale
İnsân odur ki âyîne-veş kalbi sâf ola
Sînende neyler âdem isen kîne-i pelenk
Bâkî · Divan
Bu güm-rehin oldu dest-gîri
Öğretti Sühan’a tarz-ı pîri
Şeyh Galib · Divan
Har diyemem belki sitemdir hara
Fazla-i haşv-i şikem-i rûzgâr
Nef'î · Divan
Silk-i nazma ol kadar çektim dürr-i sîr-âbı kim
Tâb-ı endîşeyle ettim bahr-i ma‘nâyı serâb
Nef'î · Divan
Dahl eden de sözüme bârî bir üstâd olsa
Söyledikçe benî ma‘kûlle kılsa ilzâm
Nef'î · Divan
Zuhûr eyler mi hîç hâsiyyet-i âteş semenderden
Nahîfî (Süleyman ...
Nedîm · Lale
Olsa ger tab‘-ı nebâtâta mürebbî gazabın
Gürbe-i bîd ola bâzû-şiken-i şîr-i ücem
Nef'î · Divan
Her ne denlü şâd olursa hak bu kim şâyestedir
Her ne gûne fahr ederse hak bu kim ol rütbe var
Nedîm · Lale
Doyulmaz hân-ı ihsâna kanâat gelmez insâna
Kerem gördükçe ey Bâkî gedâlardan recâ artar
Bâkî · Divan
Bi-hakkın Gird-gâr mün‘im ü bahşende kim lutfu
Mürebbîi Müselmân u Yehûd u Gebr ü Tersâdır
Nef'î · Divan
Etmez kenâr-ı matlabe gevher-nisâr mevc
Tâ olmayınca zillet ile hâk-sâr mevc
Sâmipaşazâde Sezâi · Tanzimat
Minnet Hudâ’ya devlet-i dünyâ fenâ bulur
Bâkî kalır sahîfe-i âlemde adımız
Bâkî · Divan
Olmayan hall-i İlâhî’ye karîn eylemez
Dil-i pür-ukde ile keşf-i mezâyâ-yı sühan
Sünbülzâde Vehbî · Divan
Bî-gümân eyler temessül sûret-i ayba eğer
Fursat-ı güftâr yâ Rab değmesin bed-gûlara
Nedîm · Lale
Açıldı bahtı yine rüzgâr-ı nâ-kâmın
Göründü âyîne-i tâli‘inde nakş-ı murâd
Nef'î · Divan
Ammâ giricek ma‘reke-i ma‘nîye evvel
Şemşîri kor endîşe-i zırh u siper eyler
Nef'î · Divan
Her ne fitne kim zuhûra hayyiz-i imkân bulur
Vech-i imkân zuhûrun ol hatt-ı fettân bulur
Nef'î · Divan
Dahı latîf olurdu zülâl-i şi‘r-i terim
Eğer ki çeşme-i hâtırda olmayaydı keder
Şeyhülislâm Yahyâ · Divan
Bülbül şetâreti gül-i handân güldürür
Taklîd-i zâğ kebk-i hırâmânı güldürür
Nâbî · Divan
Bu arsada çalışır nice râyiz-i nâ-ehl
Elinden esb-i murâdı boşandırıncaya dek
Nâbî · Divan
Nahl-i emel ne denlü dırâz olsa hûb idi
Dest-i hayât u kadd-i beka kûteh olmasa
Şeyhülislâm Yahyâ · Divan
Eğer kim olmasaydı kalbi fâsid
Cihânda olmaz idi kadri kâsid
Sünbülzâde Vehbî · Divan
Ol ki etvâr-ı felekten ne görürse münker
Döndürür aksine ol an komaz onu mühmel
Nef'î · Divan
Her nükte-i hafî ki kelâmımda derc olur
Mazmûnu dest-i âleme bir dâstân verir
Nef'î · Divan
Kesti bî-hûde figân eylemeden gül-şende
Gûşmâl-i gül ile bülbüle pend etti sabâ
Nef'î · Divan
Nâfizü’l-hükm-i şerîat ki urur dest-i kazâ
Sûret-i hüccet-i ahkâmına mühr-i te’kîd
Nef'î · Divan
Âfitâb olsa eğer kevkeb-i câh ile hasûd
Kîn-i şemşîr-i cihân-gîr zebânım çekemez
Nef'î · Divan
Âkıl oldur gelmeye dünyâ metâ‘ından gurûr
Müddet-i devr-i felek bir demdir âdem bir nefes
Bâkî · Divan
Renc çekme sıhhat ümmîdin Fuzûlî’den götür
Kim kabûl-i sıhhat etmez böyle bîmâr ey hekîm
Fuzûlî · Divan
Menzile nûr-ı basar gibi berâber erişir
Olsa her birine hem pûye eğer tîr-i kazâ
Nef'î · Divan
Hakkımda ne derlerse o gûne süfehânın
Âsâr-ı tabîatlerine kim nazar eyler
Nef'î · Divan
Kıl metâ‘-ı nazmını ârâyiş-i sûk-ı kemâl
Ey Nedîm-i pür-hüner zîb-i dükkân lâzım sana
Nedîm · Lale
Safâ-yı câvidânîdir neşât-ı lûtfu ahbâba
Belâ-yı nâ-gehânîdir hayâl-i tîğı a‘dâya
Nef'î · Divan
Gûş kıl ey rûh-ı Kisrâ ey revân-ı Cem işit
Ben kapılmam ehl-i târîhin sühan- sencânına
Nedîm · Lale
Ey pây-bend-i dâm-geh-i kayd-ı nâm ü neng
Tâ-key hevâ-yı meşgale-i dehr-i bî-direng
Bâkî · Divan
Sen öyle bil ki cûşiş-i deryâ-yı ıztırâb
Cân-ı hamûle lenger-i kûh-i girân verir
Nedîm · Lale
Bu baht-ı pâki debistân-ı fazl u dânişte
Bu sûret ile ki takrîr eder ûlü’l-ebsâr
Nedîm · Lale
Dehr-i bî-bünyâd için renc-i talebden fârig ol
Bâri birkaç gün huzûr-ı kalb ile dünyâya bak
Bâkî · Divan
Ârif ol, ehl-i dil ol, rind-i kalender-meşreb ol
Ne Müselmân-ı kavî, ne mülhid-i bî-mezheb ol
Nef'î · Divan
Cüst ü cû ettik nazîrin âlem-i endîşede
Iztırârî vâdî-i inkâra düştü gönlümüz
Nef'î · Divan
Bir cümle yaz, Osmanlı Türkçesine çevirelim.