Nef'î beyitleri
Nef'î, Erzurum yöresinde doğdu ve 17. yüzyılın en güçlü kaside şairi sayıldı. Gür sesli övgüleri kadar, Sihâm-ı Kazâ'da topladığı sert hicivleriyle de bilinir. 1635'te İstanbul'da idam edildi. Aşağıda ona ait kamu malı beyitlerin 920 tanesini bir araya getirdik. Her beyit özgün haliyle, şairine ve dönemine atıfla sunulmuştur.
Bir cümle yaz, Osmanlı Türkçesine çevirelim.
Ahd-i çemeni memlekete mevsim-i nev-rûz
Re’y-i felek-i saltanata şems-i duhâdır
Nef'î · Divan
Ben övünmem kadrim erbâb-ı dil ü dâniş bilir
Ârifim düşmez bana lâf ü güzâf-ı serserî
Nef'î · Divan
Gamzesi âşûb-ı cândır turrası dâm-ı belâ
Fitnedir ser-tâ-kadem ol dil-sitânı bilmiş ol
Nef'î · Divan
Etse ger hâsiyyet-i hıfz-ı sirâyet âleme
Tarh olurdu safha-i âb üzre nakş-ı âzeri
Nef'î · Divan
Şevkimiz yok gerçi dilde mübtelâ-yı firkatiz
Zevkimiz var lezzet-i gamdan haber-dârız biz
Nef'î · Divan
Tûtî-i mu‘cize-gûyum ne desem lâf değil
Çarh ile söyleşemem âyînesi sâf değil
Nef'î · Divan
Böyle şâhen-şâh-ı âdil gelmemiştir âleme
Cümle târîh-i selef hâtır-nişânımdır benim
Nef'î · Divan
Rüstem gibi geh saff-şiken-i leşker-i uşşâk
Nef ‘î gibi geh mest-i ser-endâz-ı mahabbet
Nef'î · Divan
Pîrâye-i mülk ü milel ser-mâye-i dîn ü düvel
Ki olmuş nasîbi tâ ezel tâc-ı Ferîdûn taht-ı Cem
Nef'î · Divan
Edeyim medhine âgâz o kerîmü’l-şânın
Ki ne gördü ne görür mislini çeşm-i eyyâm
Nef'î · Divan
Musavvirler yazıp Ferhâd’ı kûh-ı Bîsütûn üzre
Verip destine tîşe haylî üstâdâne yazmışlar
Nef'î · Divan
Gün başına bir hil‘at-i dîbâ verir ammâ
Dâmânını âlûde-i hûn-ı ciğer eyler
Nef'î · Divan
Esti nesîm-i nev-bahâr açıldı güller subh-dem
Açsın bizim de gönlümüz sâkî meded sun câm-ı
Nef'î · Divan
Ol dem ki kalem sebt için âsâr-ı hayâlim
Destimde ser-ender-ham-ı âgûş-ı bütândır
Nef'î · Divan
Erişti âleme ya müjde-i hayât-ı ebed
Ya oldu dehre berât-ı müsellemi teslîm
Nef'î · Divan
Ben öğünmem kadrim erbâb-ı dil ü dâniş bilir
Ârifim düşmez bana lâf ü güzâf-ı serseri
Nef'î · Divan
Bastım reh-i vâdî-i rübâîye kadem
Ta‘n-ı har-ı nâ-dân-ı dü-pâdan sakla
Nef'î · Divan
Şimdi benim ol sâf dürr-i yek-tâ ki hücûmum
Berhem-zen-i hayl ü haşem hasm-ı cebândır
Nef'î · Divan
Nesîm ol denlü nâzik tarh eder âb üzre emvâcı
Ki levh-i sîme üstâd edemez öyle kalem-kârı
Nef'î · Divan
Zîb-i erkân zîver-i dîvân vezîr-i şeh-nişân
Sâhib-i lutf-ı firâvân mâlik-i re’y-i rezîn
Nef'î · Divan
Endîşem o sûret-ger-i i‘câz-nümâdır
Kim cevher-i ferd üstüne tarh-ı suver eyler
Nef'î · Divan
Müşterî-rey ü Utârid-kalem ü mihr-âsâr
Arz-temkîn ü kazâ-temşiyet ü çarh- ahkâm
Nef'î · Divan
Ey Hüsrev-i Cem-kevkebe-i memleket-ârâ
Kim saltanatın âlemi pür-zîb ü fer eyler
Nef'î · Divan
Her ne fitne kim zuhûra hayyiz-i imkân bulur
Vech-i imkân-ı zuhûrun ol hatt-ı fettân bulur
Nef'î · Divan
Göz ucuyla âşıka geh lûtf eder gâhî itâb
Bir suâle yer komaz ol gamze-i hâzır-cevâb
Nef'î · Divan
Baştan başa dünyâyı dolaşsan bulamazsın
Bir ârif-i hôş-sohbet ü bâbâ-yı zemâne
Nef'î · Divan
Biz âşık-ı âzâdeyiz ammâ esîr-i bâdeyiz
Âlüfteyiz dil-dâdeyiz bizden dirîg etme kerem
Nef'î · Divan
Girih-i gonca-i maksûdunu çarh etmedi hall
Pençe-i mihr-i cihân-tâbı meğer oldu eşell
Nef'î · Divan
Itır-sûz olmak için bezm-i güle dahi nesîm
Hâven-i lâlede sahk etmez idi anber-i hâm
Nef'î · Divan
Sanırlar bir gülü zer-dûz dürr bir nat‘-ı hârede
Ruhâmında görenler aks-i hurşîd-i pür-envârı
Nef'î · Divan
Erdi bir rif ‘ate erbâb-ı hüner devrinde
Ki eder çarh-ı denîn-perver-i dûn istiğrâb
Nef'î · Divan
Gûyiyâ âh-ı şerer-nâk-i dil-i nâ-kâmın
Eyledi terbiyet-i hikmet Hak celle celâle
Nef'î · Divan
Dile her mûyu bir ejder görünür ol zülfün
Nice bin ejderi bir yerde tahayyül ne belâ
Nef'î · Divan
Beytimin her biri bir büt-kededir kim yaraşır
Olsa seng-i dil-i hûbândan ona ferş-i ruhâm
Nef'î · Divan
Lezzet-i vuslat için firkat-i yârı çekemem
Sohbet-i bâde için renc-i humârı çekemem
Nef'î · Divan
Bülbül gül-zâr-ı aşkım sîne-i pür-dâgla
Nev-şüküfte gonca-i dil âşiyânımdır benim
Nef'î · Divan
Derûn-ı kubbesi evc-i felek gibi rûşen
Sütûn-ı soffası kadd-i bütân gibi mevzûn
Nef'î · Divan
Bestir bu denlü himmetin şimden geri gör midhatin
Evvel duâ-yı devletin dinle gör ey nîkû-haseb
Nef'î · Divan
Dese Nef ‘î bu zemînde ne ola tekrâr gazel
Tarh-ı vâdîsini çün haylî pesend etti sabâ
Nef'î · Divan
Nef ‘îyim kimse benim gibi şetâret edemez
Hîç bir kimse dahi derd-i nihânım çekemez
Nef'î · Divan
Verir tâb-ı safâ-bahşım keder âyîne-i âba
Eder kilk-i dür-efşânım hacîl ebr-i güher-zâyı
Nef'î · Divan
Bağçe seyrine çıktıkça süvâr olsan ona
Nef'î · Divan
Âlem ona muhtâc o müstağnî-i âlem
Bu mes’ele ma‘lûm dil-i âlemiyândır
Nef'î · Divan
Urunca şâne gîsû-yı hayâl-i yâre müjgânım
Gül âb-efşân olur yâd-ı ruhuyla çeşm-i giryânım
Nef'î · Divan
Nergisin düşmez idi câm-ı zeri destinden
Bulsa ger feyz-i nem-i cûdî ile neşv ü nemâ
Nef'î · Divan
Ne bilir kadrimi erbâb-ı maânî vü beyân
Sözümü ârif-i bi’l-lâh eder ancak takdîr
Nef'î · Divan
Şehi Cem câh-ı devrânın güzîde sadr-ı dîvânı
Şehin-şâh-ı cihân-gîrin sipeh-sâlâr-ı mansûru
Nef'î · Divan
Muhassal yok bir eğlence firâkında dil-i zâre
Meğer kilk-i hayâli nükte-senc ü nükte-perdâzı
Nef'î · Divan
Nitekim ola esâs-ı kasr-ı gerdûn pâyidâr
Zîver-i eyvân ola ona nücûm u kehkeşân
Nef'î · Divan
Ger olsa lutfu rindâna eder perverde te’sîri
Zemîn-i şûre-i zühd ü riyâda tohm-ı engûru
Nef'î · Divan
Zinhâr eline âyîne vermen o kâfirin
Endîşem âyîne kalemim sürme-dân verir
Nef'î · Divan
Edeli seyl-i hücûmun hâne-i zühdü harâb
Tövbenin bünyâdını hâtırda muhkem bulmadım
Nef'î · Divan
Oldu aşk-ı bikr-i fikrimle bir âbdâl âfitâb
Zülf-i Zühre târ u pûd-ı hırka-i peşmînesi
Nef'î · Divan
Iztırârî dil nice cân vermesin ol gamzeye
Çâre yok tîr-i kazâdan ihtirâza n’eylesin
Nef'î · Divan
Böyle şûha mübtelâ olmak ne güç âşık değil
Bulsa cümle dil-berân-ı şîve-kâra nâz eder
Nef'î · Divan
Na‘t-ı şahenşâh-ı evreng-i nübüvvet kim onun
Feyz-i medhiyle dilin cân-ı cihânıdır sözüm
Nef'î · Divan
Tâ kim cihân ma‘mûr ola geh emn ü geh pür-şûr ola
İkbâl ile mesrûr ola ol Hüsrev-i vâlâ-himem
Nef'î · Divan
Gulgul-i kûs-ı zafer tuttu cihânı o kadar
Cünd ü ervâh u melek birbirin etti tebşîr
Nef'î · Divan
Erdi yine ürd-i behişt, oldu hevâ anber-sirişt
Âlem behişt ender behişt, her gûşe bir bâğ-ı İrem
Nef'î · Divan
Döşendi kasr-ı temennâya işret esbâbı
Dikildi kal‘a-i ikbâle nusret a‘lâmı
Nef'î · Divan
Denilmez hüsn-i ta‘bîr-i beyânı
Lisânü’l-gaybdûr Allahü a‘lem
Nef'î · Divan
Gâhî gül-şende salınsan serv-i ra‘nâlar gibi
Hû çeker bülbülleri uşşâk-ı şeydâlar gibi
Nef'î · Divan
Kasd etse husûsâ ki güher-senc-i hayâlim
Bir nüktesini şerh-i kitâb dürer eyler
Nef'î · Divan
Şâh-ı cihân-ârâ mıdır, mâh-ı zemîn-i pîrâ mıdır
Behrâm-ı bî-pervâ mıdır, ya âfitâb-ı pür-kerem
Nef'î · Divan
O yek-tâ feylesof-ı kâm-kâr-ı müsteşâr-ı küll
Ki isti‘dâdı her tedbirde rüşd-i sedâd üzre
Nef'î · Divan
Husûsâ zümre-i ashâb-ı isti‘dâd ü idrâke
Ki çarh ol fırkaya devr edeli hasm-ı tüvânâdır
Nef'î · Divan
Biz âşık-ı âzâdeyiz ammâ esîr-i bâdeyiz
Âlüfteyiz dil-dâdeyiz bizden dirîğ etme kerem
Nef'î · Divan
Bâde gam verir bize biz âşık-ı dîvâneyiz
Gelmeden bu bezme câm-ı aşk ile mest-âneyiz
Nef'î · Divan
O güzîde halef dûde-i âdem ki eder
Cevher-i pâkine ecrâm u anâsır ikrâm
Nef'î · Divan
Mâh-ı felek ârây-ı saâdet ki zemâne
Eyyâmını ârâyiş-i devr-i kamer eyler
Nef'î · Divan
Rüstem-âne kemâna sunsa elin
Zûr-ı bâzûda gösterir i‘câz
Nef'î · Divan
Nedir bu tâli‘ ile derdi Nef ‘î-i zârın
Ne şûhu sevse mülâyim dedikçe âfet olur
Nef'î · Divan
Başlasam bu şevk ile fevrî hemen evsâfına
Dürr-i medhin eylesem âvize-i gûş-ı bilâd
Nef'î · Divan
Sînede her dâg-ı sürh andan bir ahker-pâredir
Sûz-ı firkatle dil olmuştu firûzân bir ocağ
Nef'î · Divan
Ağyâr elemin çekme gönül nâfile gamdır
Hasmın sitemin anlamamak hasma sitemdir
Nef'î · Divan
Hüsrev-i Cem-haşem-i devr-i zemân kim yaraşır
Na‘l-i Şeb-dîzi olursa meh-i tâbân-ı felek
Nef'î · Divan
Tâ ola bu hayme-i pîrûze-reng-i zer-nigâr
Arsa-i âlemde berpâ bî-sütûn u bî-tınâb
Nef'î · Divan
Kuş yetişmez der idim olmasa tayyâr eğer
Eremez kendine zîrâ ki ne sarsar ne sabâ
Nef'î · Divan
Ol kadar dil-dûzdur gûyâ ki bir şûh-ı âfetin
Nâvek-i müşgîn-i kemân-ı ebruvânıdır sözüm
Nef'î · Divan
Ne bilir kadrimi erbâb-ı maânî vü beyân
Sözümü ârif-i bi’l-lâh eder ancak tefsîr
Nef'î · Divan
Âb-ı adliyle cihân bâğ-ı bihişte dönsün
Bûy-ı hulkiyle sabâ micmere-gerdân olsun
Nef'î · Divan
Oklar sihâm-ı kavs-i kazâdan nişân verir
Peykân-ı tîr ise ecel-i nâ-gehân olur
Nef'î · Divan
Sebz ü hurrem bir fezâ mı her kenâr-ı cûy-bâr
Ya meyân-ı cûda aks-i günbed-i hazrâ mıdır
Nef'î · Divan
İnâyet-i ezelîdir bu gûne feth ü zafer
Aceb midir ger olursa huceste encâmı
Nef'î · Divan
Şâh-ı şehân âlemi hâr u kakîr eder
Lutfu gedâya saltanat-ı câvidân verir
Nef'î · Divan
Âlem-i ma‘nî ki hûrşîd-i cihân-ârâ gibi
Devr eder girmiş semâ‘a anda rûh-ı Mevlevî
Nef'î · Divan
Her hayâlim bir arûs-ı nâz-perverdir benim
Kim bu âlemden değil esbâb-ı zîb ü zîveri
Nef'î · Divan
Cür’et-ı cân-bahşına leb-teşnedir Hızr u Mesîh
Âb-ı Hayvân’sın yâhut la‘l-i leb-i cânânesin
Nef'î · Divan
Bulsa ger tertîb-i ma‘deletin âteş ü âb
Bir olur tâb-ı semenderle mizâc-ı harçeng
Nef'î · Divan
El safâ câmını aldıkça ele reşkile ben
Hûn-ı dil nûş ederim bâde-i gül-gûne bedel
Nef'î · Divan
Cür‘ana vermezdi cân her âşık-ı efsürde-dil
Olmasan tâb-efgen her hâtır bî-tâb u teng
Nef'î · Divan
Göz ucuyla âşıka geh lûtf eder gâhî itâb
Bir suâle yer komaz ol gamze-i hâzır cevâb
Nef'î · Divan
Edhem-i iclâline bir râhat sîmîn keh-keşân
Eşheb-i ikbâline bir la‘l-i zerrîn âfitâb
Nef'î · Divan
Âfet-i aynü’l-kemâl-i reşk kâr etmez bana
Def ‘-i zahm-ı çeşm Hallâk-ı maânîdir bana
Nef'î · Divan
O şehsüvâr-ı Nerîmân-şükûh-ı zîşân kim
Cihâna şa‘şaa-bâr oldu berk-ı samsâmı
Nef'î · Divan
Aksidir onun felekte hirmen-i encüm değil
Saçtı dest-i lutf-ı hâke ol kadar sîm ü zeri
Nef'î · Divan
Sanmanız şa‘şaasıdır görünen hurşîdin
Kim olur onun ile her tarafa tâb-endâz
Nef'î · Divan
Ger olsa ihtisâb-ı adli mâni‘ seyr-i gül-zâra
Sabâ zencîr-i emvâc ile bende eylerdi enhârı
Nef'î · Divan
Itırsız olmak için bezm-i güle dahi nesîm
Hâven-i lâlede sahk etmez idi anber-i hâm
Nef'î · Divan
Göz ucuyla âşıka geh lûtf eder gâhî itâb
Bir suâle yer komaz ol gamze-i hâzır- cevâb
Nef'î · Divan
Ikd-ı gevher gibi manzûm ola tab‘a vârid
Çekmeye nâzım olan zahmet-i kayd-ı tanzîm
Nef'î · Divan
Bu lutf-ı tab‘ ile sultânına kul olsam eğer
Hudâ bilir ki olurdum vücûh ile memnûn
Nef'î · Divan
Kâ‘be-i İslâm’dır dersem aceb mi sâhibin
Şeyhülislâm eylemiş lutf-ı Hudâ-yı Müsteân
Nef'î · Divan
Çerâgın hüsnünü inkâr edenler rûz-ı rûşende
Semen-zâr içre görsünler fürûğ-ı şem‘-i gül-nârı
Nef'î · Divan
Şûh olsa güzel gâyet ile pür-nemek olsa
Sevmem nemekîn olmayanı ger melek olsa
Nef'î · Divan
Mâye-i feyz-i hayât-ı ebedî neşve-i mey
Neş’e-i hikmet-i rûz-ı ezelî gerdiş-i câm
Nef'î · Divan
Feth-i Hayber olalı eylememiştir kimse
Zor bâzû ile bir böyle hisârı teshîr
Nef'î · Divan
Başlasa cilveye mânend-i kümeyt-i hâme
Merkez-i nokta olur ona fezâ-yı pehnâ
Nef'î · Divan
Tutalım kim elim erişmez imiş dâmenine
Pençe-i âhıma girmez mi girîbân-ı mugân
Nef'î · Divan
Nice mey tâb-ı fürûğu rûhu Mâh-ı Nahşeb
Nice mey pertev-i envâr-ı dil-i ârif-i câm
Nef'î · Divan
Cür‘a-i cân-bahşına leb-i teşne bin Hızr u Mesîh
Âb-ı Hayvân’sın yâhûd la‘l-i leb-i cânânesin
Nef'î · Divan
Zemîn-i âsumân olmuş sanır seyreyleyen onu
Olunca aks-i eşkâl-i felek ferşinde manzûru
Nef'î · Divan
Ol hudâvend-i hudâvendân-ı fazl u câh kim
İlm ü irfân ile olmuş izz ü devlet tev’-emân
Nef'î · Divan
Ne ola gittiyse karâr u akl u sabr u fikrimiz
Gam değil nâ-çâr isek aşkınla nâ-çârız hele
Nef'î · Divan
O denlü hurrem ü behcet-fezâ ki bir dem eğer
Açılsa feyz-i nesîmiyle bir dil-i mahzûn
Nef'î · Divan
İmdâd-ı nigâh ile cihân-gîrî-i fitne
Âşûb-ı hırâmiyla mübâhât-ı kıyâmet
Nef'î · Divan
Yâr ola câm-ı Cem ola böyle dem-i hurrem ola
Ârif odur bu dem ola ayş u tarabla muğtenem
Nef'î · Divan
Ömrün efzûn ede Allah Teâlâ dilerim
İltifâtınla bu dil-mürdeyi ettin ihyâ
Nef'î · Divan
Tab‘ımla kimse bahs edemez kahramân gibi
Endîşe-i âlemde cihân pehlevân olur
Nef'î · Divan
Şemşîr-i zebânımla cezâsını bulurlar
Bahteklik ederlerle ahibbâ-yı zemâne
Nef'î · Divan
Bir cümle yaz, Osmanlı Türkçesine çevirelim.